Το κακό (Μοναχός Μωυσής Αγιορείτης)
Μοναχός Μωυσής, Αγιορείτης
Γενικά φαίνεται σήμερα το κακό να επικρατεί στον κόσμο. Μερικοί θεωρούν αίτιο των κακών τον Θεό. Τον θεωρούν με ανθρώπινα πάθη∙ κακό, τιμωρό κι εκδικητή. Γιατί τα επιτρέπει; Γιατί τα παραχωρεί; Γιατί δεν τ’ αποσύρει, ενώ τόσο ταλαιπωρούν τα πλάσματά του. Όπως είναι γνωστό, ο άνθρωπος είναι πλήρως ελεύθερος να επιλέξει το κακό ή το καλό. Για την επιλογή του κακού δεν ευθύνεται ο Θεός. Δεν μπορούμε να κατηγορούμε τον Θεό, γιατί μας έκανε τέλεια ελεύθερους. Ο Θεός είναι η αυτοαγαθότητα, δεν εποίησε κανένα κακό ποτέ.
Το κακό καλούμεθα να μή το πράττουμε, να το μισούμε και να το υπομένουμε από τους άλλους. Οι δοκιμασίες στη ζωή του ανθρώπου δεν υπάρχουν ως αποτέλεσμα ενός κακού Θεού, αλλά ενός άριστου παιδαγωγού, που προσπαθεί να συνδράμει ωφέλιμα και διορθωτικά και μέσα από τα διάφορα λυπηρά. Όποιος θεωρεί μόνο υπεύθυνο του κακού τον Θεό, σφάλλει σοβαρά. Ο σοφός Μ. Βασίλειος διακρίνει το κακό σε φυσικό και αισθητό. Πραγματικά κακό, λέει, είναι η αδικία, η ζηλοφθονία και τα λοιπά αμαρτωλά πάθη. Κακό είναι και ό,τι μας ταλαιπωρεί∙ η απάτη, η ασθένεια, ο θάνατος προσφιλών προσώπων. Υπεύθυνοι για την αμαρτία είμεθα εμείς και όχι ο Θεός. Οι δυσκολίες, τα βάσανα, τα προβλήματα της ζωής είναι για να μας συνετίσουν, ωριμάσουν και καλλιεργήσουν.
Μόνος του ο άνθρωπος ζώντας επί χρόνια στην αμαρτία αποδυναμώνεται, φθείρεται, δεν έχει αντιστάσεις για το κακό κι ενεργητικότητα για το καλό. Πάντα πάντως υπάρχουν κάποια περιθώρια προς μεταστροφή. Η κακία συνήθεια της γοητευτικής υπερηφάνειας δεν το αφήνει να οδηγηθεί στην ακακία. Το κακό, κατά τους Πατέρες της Εκκλησίας, δεν έχει υπόσταση. Το κακό θεωρείται ως στέρηση του καλού. Η αφύσικη κατάσταση της ζωής δημιουργεί τα διάφορα νοσήματα, για τα οποία καθόλου δεν είναι υπαίτιος ο Πανάγαθος Θεός. Το κακό ήλθε στη ζωή του ανθρώπου με την απομάκρυνσή του από τον Θεό, την πηγή παντός αγαθού. Το αυτεξούσιο είναι θεόσδοτο και ο Θεός δεν θέλει σκλάβους. Ο Θεός δεν αγαπά καθόλου τη βίαιη ζωή, αλλά την ελεύθερη αρετή. Ο άνθρωπος επιλέγει και προτιμά μόνος του την κακία στη ζωή του. Ο δαίμονας μισεί τον Θεό και παραμένει μόνιμα και σταθερά στην κακία. Εχθρεύεται και τον άνθρωπο και μηχανεύεται τρόπους για να τον υποδουλώσει στ’ αντίθεα και σκοτεινά εργα του. Ο άνθρωπος καλείται να είναι ετοιμοπόλεμος στα μηχανουργεύματα της δαιμονικής κακίας. Για κάθε ανθρώπινη πτώση συνεργεί η δαιμονική πονηρία, αλλά έχε ευθύνη και ο ίδιος ο άνθρωπος, που αφήνεται να παρασυρθεί.
Η αμαρτία είναι σοβαρό κακό και η αρετή σπουδαίο αγαθό. Οι χριστιανοί θα πρέπει να φοβούνται την αμαρτία, γιατί τους στερεί την ειρήνη και την αληθινή χαρά. Να μή απορρίπτουν τις από Θεού δοκιμασίες, γιατί μπορούν να γίνουν αφετηρίες ιάσεως, μετάνοιας και σωτηρίας. Ο φοβερός θάνατος κατά την ορθόδοξη θεολογία δεν είναι τιμωρία Θεού, αλλά η απομάκρυνση του ανθρώπου από τον Θεό. Χειρότερος του βιολογικού θανάτου θεωρείται ο πνευματικός θάνατος, που έρχεται όταν διακονεί η κοινωνία του ανθρώπου με τον Θεό.
Η ασυλόγιστη εμπάθεια ορισμένων ανθρώπων τους κάνει υπευθύνους της αμαρτίας τους. Σε όλη τη ζωή δυστυχώς επικρατεί το κακό. Αυτό δεν σημαίνει ότι νίκησε. Αρκετοί μέσα από το κακό παιδεύονται και ταλαιπωρούνται ισχυρά ώστε τελικά να το μισήσουν. Μέσα και από το κακό μερικές φορές έρχεται καλό. Το κακό δίνει ανησυχία, φόβο, ταραχή. Το καλό γαληνεύει, χαροποιεί, παρηγορεί. Μειοψηφίες συχνά ζουν με πληρότητα την αλήθεια και την ελευθερία. Το κακό γκρεμίζει, ματώνει, γκριζαίνει, φτωχαίνει. Το αγαθό ανασταίνει, φιοτίζει, πλουτίζει και δυναμώνει. Μακάριοι οι άγαθοποιούντες.
Πηγή: Περιοδικό «Παρά την Λίμνην», Μηνιαία έκδοση Εκκλησίας Αγίου Δημητρίου Παραλιμνίου, περίοδος γ΄, έτος κβ΄, αρ. 10, Οκτώβριος 2012.
By Monk Moses the Athonite
Generally it seems that evil prevails in the world today. Some believe the cause of evil is God. They believe Him to be with human passions – evil, a punisher, an avenger. Why does He allow it? Why does He give it license? Why doesn’t He remove it, since it afflicts His creatures so much? As is known, man is completely free to choose evil or good. For the choice of evil, God is not responsible. We cannot blame God for making us perfectly free. God is goodness, and never made anyone evil.
We are called not to do evil, to hate it and to endure it from others. Trials in the life of man do not exist as a result of an evil God, but as an excellent teacher which tries to assist us in beneficial and corrective ways, even during various misfortunes. Whoever believes the only one responsible for evil is God, is seriously mistaken. The wise Basil the Great divides evil into natural and physical. True evil, he says, is injustice, envy, and the other sinful passions. Evil also is that which troubles us: deceit, illness, the death of loved ones. Those responsible for sin are us and not God. Hardships, sufferings, and the problems of life exist to bring us to our senses, to mature us and help us grow.
Alone, man lives in sin for years and becomes weakened, worn out, has no resistance towards evil nor the energy to do good. However, there is always some margin left for conversion. The evil habit of charming pride does not allow him to be led to non-evil. Evil, according to the Fathers of the Church, does not have substance. Evil is believed to be a deprivation of good. The unnatural life creates various diseases, for which the All-Good God is not to be blamed. Evil came into human life with his distancing from God, the Source of every good. Free-will is God-given and God does not want slaves. God does not love at all the life of suffering, but the freedom of virtue. People choose and prefer for themselves the evils of their life. Demons hate God and remain permanently in their wickedness. They are hostile to people and devise ways to enslave them in their ungodly and dark works. Man is called to be ready for battle against the machinations of demonic evil. For every human fall there is a synergy with demonic wickedness, but man is responsible for himself, allowing himself to drift away.
Sin is a serious evil and virtue is a great good. Christians must fear sin, because it deprives them of peace and true joy. Do not reject trials from God, because they could become the starting point towards our healing, repentance and salvation. An awful death according to Orthodox theology is not a punishment from God, but the distancing of man from God. It is believed that worse than biological death is spiritual death, which comes when the communion between God and man is cut off.
The mindless hatred of some people make them managers of their own sins. Unfortunately, throughout all their lives evil prevails. This does not mean they won. Many entangled in sin are troubled and suffer powerfully until eventually they hate it. Sometimes good even comes from evil. Evil gives anxiety, fear, trepidation. Goodness calms, delights, comforts. A small number often live in the fullness of truth and freedom. Evil destroys, stains, discolors, impoverishes. Goodness resurrects, illumines, enriches and strengthens. Blessed are those who do good.
