Role of Temptations - ( Fr. Dimitru Staniloae )

We grow spiritually both from our temptations for pleasure and the trials we face from pain.  We are either drawn to something based on our appetite for it or reject it by our refusal to accept it. The spiritual tests we receive are either attractive or repulsive. These tests are not merely for our self-knowing, but hey are aimed to correct ourselves; to help our soul regain control over the biological demands of our body. It is the way we master our passions.

Let's consider temptations. We may have a simple temptation for a second helping of ice cream which only brings to us later the feeling of being stuffed and then problems with being overweight. But our desire for more pleasure temps us to take more of what we know not to be in our best interests. By rejecting a temptation we strengthen our will, increasing our capacity to do God's will. This resistance demonstrates and fortifies our self-control. But resisting temptations may be easier to master than our capacity to reject dejection, anger and disgust. While pleasure is something we can anticipate, pain is something we must wait to address. It's easier to not be controlled by temptation for pleasure than to avoid pain because we never seek pain. It often appears due to our life experience and not necessarily something we can avoid, although much pain is the aftermath of pleasure. Dealing with our temptations is our first priority.

Fr. Dimitru says,

The primordial and direct cause of man's decadence isn't an avoidance of pain but a seeking of pleasure. The avoidance of pain comes later, because it is caused by pleasure. So first we must do battle with pleasure, principally and directly. Pleasure is often sought by our previous  initiative, while pain is almost always avoided, by a reaction which is produced when it arises; likewise if we wish to escape the preliminary initiative which looks for pleasure, we must also do it with a previous, contrary initiative, and if we want to escape the reaction contrary to pain which is produced the moment of the appearance of pain, we must wait for that moment to stop the reaction.... I run for pleasure as a reaction to something I am waiting for. But I must wait for the moment of pain to stop the repulsive reaction to it.

We can see this in the life of Jesus. First He was tested by pleasure in the wilderness and then faced the trial of suffering in His Passion and Crucifixion.


We seek pleasure for its own sake, but also because of our fear of pain. 
Fr. Dimitru says,

The restraint from pleasure and the patient endurance of suffering, far from being something negative-passive and of a weak nature, instead strengthens it and this means a spiritualization, a putting the spirit in control... . By refraining from pleasure we have taken a big step toward the spiritual force of dispassion.... . Dispasion isn't a passivity, but a concentration of the spirit in the realm of the good and of the spiritual world.

The true joy we seek does not come from pleasure.  When we are no longer automatically moved by an attraction to pleasure nor fear pain, we find a peace and stability in our life. We can see the divine providence of God at work.  We understand how God uses our life's situation in the world as both grace and judgment.  We appreciate how we grow through our self-control to avoid pleasure and exercise patience in our times of difficulty. 


In suffering we are attracted to God and tested so we will be stronger to resist future sins.  Our difficulties may not be due to our own sinfulness but due to that of others. In this fallen world stuff happens and we need to be prepared to respond to all kinds of difficulty with love and patience. Our ability to endure with patience is a sign of our recognition of God's power and wisdom.  We thank God for all he sends to us along our path of life.  It is through our avoidance of temptations and endurance of pain that we grow our faith in Him and find true joy.


As we say in the Lord's Pray, "Lead us not into temptation, but deliver us from evil."


Reference: Orthodox Spirituality, pp 170-176

Are Passions Natural? ( Fr. Dimitru Staniloae )

What is a passion? They are impulses that move us to action by overcoming our will.  Because of this we say they enslave us. They are powerful because they are also desires which cannot be satisfied. They act as a force that goes against what we know to be the proper action and lead us to actions which are counter to the commandments of Christ. There is no single list of these passions, but the following is a common list used in early Christian literature: gluttony, unchastity, avarice, anger, dejection, listlessness, self-esteem and pride. 


Their ultimate cause is the forgetting of God. Healing begins with faith.


Not all passions are bad. There are both natural and unnatural passions. Our natural passions are our appetite for food, enjoyment of food, fear and sadness. These are necessary for our the preservation of our nature. They are important animal aspect of our being given to by God.  But we are more than animals as we are spiritual. Because of this we have an aspiration for the infinite. Often these natural passions which are intended for earthly preservation are transformed into unnatural passions. They are frequently transformed into a mistaken quest for the infinite in things of this material world. The soul loses control and the passions take over. Out task is to control them so they can be limited to their proper purpose. Then  they can channeled to seek divine things.


Saint Maximus says,

The natural passions become good in those who struggle when, wisely unfastening them from the things of the flesh, use them to gain heavenly things. For example they can change appetite into the movement of a spiritual longing for divine things; pleasure into pure joy for the cooperation of the mind with divine gifts; fear into care to evade future misfortune due to sin and sadness into corrective repentance for present evil.

So the natural passions are not necessarily bad. When we are thinking of God they are kept to their necessary biological functions. Our task is not to eradicate them but to control them, keeping them within the limits necessary for the preservation of the body. They must continually be watched and controlled. This is the basis of asceticism.


Thoughts from Fr. Dimitru Staniloae:

Asceticism means, in the spirit of Eastern thought, the restraint and discipline of the biological, not a battle for its extermination. On the contrary, asceticism means the sublimation of this element of bodily affectivity, not its abolition.... Natural passions can assume a spiritual character and give an increased accent to our love for God....

Now here is the most important point. By controlling them we increase our spiritual blessings.
Fr. Dimitru says,

By putting a bridle and a limit on the pleasure of material things, a transfer of this energy of our nature takes place, in favor of the spirit; pleasure in spiritual blessings grows. ...

 The challenge we face is not easy. Is difficulty is increased by our tendency to react in the wrong way. Once a pleasure leaves us we feel a loss. This can be painful. Pain or dissatisfaction always follows pleasure. This pain that follows does not lead us to take action to temper the pleasure, but does the opposite. We seek even more pleasure.  The cycle continues without satisfaction.


Fr. Dimitru says,

The pain which follows pleasure, instead of making him avoid pleasure, as its source,...pushes his anew into pleasure as if to get rid of it, tangling him even more in this vicious chain.

Asceticism is aimed at breaking this dysfunctional cycle of pleasure and pain, liberating us from the unnatural extension of passions that have a proper role in our bodily preservation. This bodily domination through uncontrolled passions is our main block to union with God.

Reference: Orthodox Spirituality, pp77 - 89

ΣΥΝΟΜΙΛΙΑ ΓΕΡΟΝΤΙΣΣΑΣ ΜΕ ΤΟ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΠΑΙΔΙ ΤΗΣ ΓΙΑ ΤΑ ΕΠΕΡΧΟΜΕΝΑ

EAN OI ΜΙΣΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ ΑΥΤΗΝ ΤΗΝ ΣΤΙΓΜΗ ΜΕΤΑΝΟΟΥΣΑΝ ΤΟΤΕ ΘΑ ΞΕΚΙΝΟΥΣΕ ΚΑΤΙ ΠΟΛΥ ΟΜΟΡΦΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΙ ΟΛΟΝ ΤΟΝ ΚΟΣΜΟ.

 Η ΜΕΤΑΝΟΙΑ ΜΑΣ ΚΑΙ Η ΑΓΑΠΗ ΜΑΣ ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΣΥΝΑΝΘΡΩΠΟ ΘΑ ΕΙΝΑΙ Η ΣΩΤΗΡΙΑ ΜΑΣ…

ΑΥΤΟΣ ΕΙΝΑΙ Ο ΝΕΟΣ ΛΟΓΟΣ ΑΓΑΠΗΣ ΑΛΛΑ ΚΑΙ Η ΠΡΟΤΡΟΠΉ ΤΗΣ ΕΥΛΟΓΗΜΕΝΗΣ ΓΕΡΟΝΤΙΣΣΑΣ.
Σε χθεσινή της συνομιλία η γερόντισσα έδωσε μικρές αλλά πολύ σημαντικές αναλύσεις σε πνευματικό της τέκνο.

Ρώτησε πνευματικό παιδί την γερόντισσα χθες και με αφορμή τα γεγονότα στο υπουργείο εργασίας, και τα τεκταινόμενα τις τελευταίες μέρες με τις απεργίες, τις διαμαρτυρίες και την αγανάκτηση των αγροτών.

-Άκου παιδί μου της είπε. Αναρωτιέται ο κόσμος γιατί υποφέρει απο τους πολιτικούς. Αυτοί έτσι πορευόταν τόσα χρόνια και με την ίδια λογική πορεύονται και τώρα.

Φταίνε τόσο, όσο ο κόσμος που τους ψηφίζει και τους εμπιστεύεται. Δεν πρόκειται να αλλάξουν οι πολιτικοί όσο ο κόσμος συνεχίζει να τους ψηφίζει πιστεύοντας στις υποσχέσεις τους για καλλίτερες μέρες…

Δεν υπάρχει καμία μεταμέλειά αυτήν την στιγμή στην μεγάλη πλειοψηφία του λαού.

Δεν είμαστε αμέτοχοι στο κατάντημα της πατρίδας. Μόνο το χρήμα και οι οικονομικές του απολαβές, αυτό ενδιαφέρει αυτήν την στιγμή τον Έλληνα.

Η σκληροκαρδία του, αυτή είναι η πραγματική αιτία της κακοδαιμονίας στην σημερινή Ελλάδα. Δεν σου μιλάω μόνο για την αμετανοησία έναντι του Θεού. Αυτό είναι έτσι κι αλλιώς δεδομένο δυστυχώς. Όμως το χειρότερο είναι που ο σημερινός και καλοβολεμένος Έλληνας δεν σκέφτεται και λίγο παραπέρα απο το χρήμα,. Είναι διαβρωμένη η ψύχη του απο την ευμάρεια, την απόλαυση των προσκαιρων γήινων υλικών.

Και καλά δεν σκέφτεται τον συνάνθρωπο του , δεν θέλει να πει ένα ήμαρτον έναντι του Θεού… Μα ούτε τον εαυτό του πια δεν σκέφτεται; Δεν βλέπει που οδηγεί αυτή η κατάσταση;

Τι περιμένει ο σημερινός άνθρωπος, να αλλάξει η κατάσταση οικονομικά προς το καλλίτερο; Το καλοκαίρι, πόσες φορές ειδοποιήθηκαν οι ψηφοφόροι να μην εμπιστεύονται τον πολιτικό κόσμο; Άκουσε κανείς; Τα ίδια πάλι έγιναν, ξανά τα ίδια πρόσωπα που οδήγησαν την χώρα σε αυτό το χάλι, πάλι τα ίδια πρόσωπα στην κυβέρνηση!! Και τώρα βρίζει τους πολιτικούς, αυτούς που πάλι ο ίδιος επέλεξε να τoν κυβερνήσουν, μα δεν είναι τραγικό!!

EAN OI ΜΙΣΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ ΑΥΤΗΝ ΤΗΝ ΣΤΙΓΜΗ ΜΕΤΑΝΟΟΥΣΑΝ ΤΟΤΕ Ο ΚΥΡΙΟΣ ΘΑ ΑΛΛΑΖΕ ΟΛΟ ΤΟ ΣΧΕΔΙΟ ΤΟΥ ΚΑΙ ΟΥΤΕ ΠΕΙΝΑ, ΟΥΤΕ ΠΟΛΕΜΟΣ ΘΑ ΓΙΝΟΤΑΝ, ΟΛΗ Η ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΘΑ ΗΡΕΜΟΥΣΕ ΚΑΙ ΘΑ ΞΕΚΙΝΟΥΣΕ ΚΑΤΙ ΠΟΛΥ ΟΜΟΡΦΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΑΛΛΑ ΚΑΙ ΓΙΑ ΟΛΟΝ ΤΟΝ ΚΟΣΜΟ.

Θα σου πω το άλλο τώρα, μόνο το 60% των Ελλήνων θα μετανοιώσει πραγματικά, αυτό όμως όταν ξεκινήσουν για τα καλά τα γεγονότα, κι είναι πίστεψε με πολύ κοντά πια…

Το υπόλοιπο θα μένει ετσι σκληρόκαρδο,

ΑΜΕΤΑΝΟΗΤΟΙ παιδί μου..

Και να ξέρεις αυτό το μικρότερο ποσοστό πάρα πολύ δύσκολα θα μετανοιώσει. Όμως ο Θεός δεν θα επιτρέψει να συνεχιστεί έτσι η κατάσταση. Η θα πρέπει να αλλάξει αυτή η μερίδα των ανθρώπων η δεν μπορεί να συνεχίσει έτσι και να γίνει μαγιά σκληροκαρδίας. Θα υποφέρουν πολύ οι τραχιές ψυχές.

Κινδυνεύουν!!! Βέβαια στο τέλος μπορώ να σε βεβαιώσω ότι κι απο αυτήν την κατηγορία των αμετανόητων θα συντρίβουν και θα μετανοήσουν αρκετοί, όμως προς το τέλος όταν πλέον θα είναι σε πλήρη αδιέξοδο κι όταν ήδη θα ζούμε μέσα στα πραγματικά άσχημα παγκόσμια γεγονότα. Θα το δεις κι εσύ, αρκετοί , παρόλο που θα βλέπουν την πείνα , την δυστυχία δεν θα αλλάζουν, κι αν τους δίνεις ένα κομμάτι ψωμί, θα απαιτούν κι άλλο, κι άλλο. Δεν θα σκέφτονται και τον πεινασμένο δίπλα τους. Άρα ένας τέτοιος άνθρωπος πως μπορεί να να αλλάξει και να βοηθήσει κι άλλους;

Τώρα , θα γίνει η αρχή και άνθρωποι θα βρεθούν στην δεινή θέση να τους βγάλουν κι απο τα σπίτια τους, οι μέρες που ζούμε είναι πολύ δύσκολες και θα έρθουν κι ακόμα δυσκολότερες και το κακό είναι ότι ενώ το βλέπουμε δεν μαλακώνουμε.

Πρέπει πια να καταλάβουμε ότι θέλει αγώνα σκληρό, και κυρίως πρέπει να ψάξουμε μέσα μας. Εκεί πρέπει να γίνει η πραγματική αλλαγή… αγάπη στον συνάνθρωπο, αλτρουισμός, να θυσιάσουμε και κάτι απο την δική μας καλοπέραση για τον πεινασμένο αδελφό μας. Και να μην ξεχνάμε ότι μόνο ο Θεός όλα μπορεί, με ένα απλό ΗΜΑΡΤΟΝ να τα αλλάξει.

Επιτελούς ποιον περιμένουμε να μας σώσει; Από αυτούς που με την δίκη μας ανοχή και ψήφο μας έφεραν εδώ;

Μη γένοιτο!

Τώρα με την ανεργία και την φτώχεια άλλα και με την βια που αρχιζει να ξεπροβάλλει πολύς κόσμος θα φύγει στα χωριά του. Εκεί μπορούν να παράγουν πολλά γεωργικά και κτηνοτροφικά, όπως και μελισσοκομικά προϊόντα. Θα δεις, θα φέρει αρκετό καρπό η γη, αρκετό να θρέψει τον λαό μας, και κυρίως όταν θα αποκλειστούμε κι απο τις εξωτερικές αγορές αργότερα , μέσα στην δίνη των γεγονότων.

Οι μετανάστες θα φύγουν κι αυτοί όταν γίνει πιο δύσκολη η κατάσταση, κι αυτοί ακόμα που είναι χρόνια εδώ, μόλις δουν ότι αγρεύουν τα πράγματα θα ψάχνουν τρόπο να φύγουν.

Και σαν τελευταίο , να ξέρεις δεν είναι καιρός μαρτυριου τώρα αλλά ιεραποστολής. Πολλοί, και νέοι άνθρωποι κυρίως, τους βλέπεις αδιάφορους και να μην έχουν καταλάβει σε πόσο δεινή θέση βρίσκεται όλος ο σύγχρονος κόσμος. Όμως είναι καλοπροαίρετες ψυχές. Αυτοί οι άνθρωποι δεν ξέρουν απο Χριστό, όπως ακριβώς μας θέλει ο Κύριος. Όμως εμείς που ξέρουμε τον χριστιανικό βίο και μόνο με το παράδειγμα της βιοτής μας θα τους ωθούμε στο καλό. Πόσο μάλλον όταν μπορούμε να τους μιλήσουμε για τον Θεό και να τους δείξουμε την έμπρακτη αγάπη. Ας βοηθήσουμε λοιπόν τον κόσμο με όλες μας τις δυνάμεις γιατί θα γίνει μεγάλη ιεραποστολή κι εδώ, και αργότερα και στο εξωτερικό.

Τά χέρια τοῦ ἱερέα στή ζωή μας.

Ὅταν ἔμπαινε στό Ναό τῆς Ἱερουσαλήμ ἡ Παναγία μας, κρατῶντας στήν ἀγκαλιά της βρέφος 40 ἡμερῶν τόν Ἰησοῦ, μαζί μέ τίς ἄλλες μητέρες πού ἔρχονταν ἐκεῖ γιά νά καθαριστοῦν μετά τόν τοκετό καί νά παρουσιάσουν τά πρωτότοκά τους παιδιά, κανένας δέν μποροῦσε νά διακρίνει κάτι τό ξεχωριστό σ' αὐτό τό παιδί! Μόνο ἕνας, ὁ πρεσβύτης Συμεών, εἰδοποιημένος ἀπό τό Ἅγιο Πνεῦμα, ἔτρεξε νά ὑποδεχτεῖ Ἐκεῖνον πού τόσα χρόνια περίμενε πρῶτα νά δεῖ μέ τά σωματικά του μάτια κι ἔπειτα νά πεθάνει...

Ἡ πολυπόθητη στιγμή εἶχε φτάσει! Πῆρε στά χέρια του τό βρέφος, τόν Ἰησοῦ, καί ζήτησε ἀπό τό Θεό τώρα πιά νά πεθάνει, ἀφοῦ εἶδαν τά μάτια του τό σωτῆρα ὅλου τοῦ κόσμου, τό Χριστό!

Κι αὐτή ἡ συγκλονιστική στιγμή ζωντανεύει στό διάβα τῶν αἰώνων κάθε φορά πού ἕνα ἀντρόγυνο φέρνει στό Ναό τό νεογέννητο παιδί της, γιά νά "σαραντίσει" ὅπως λέμε, γιά νά διαβάσει, δηλαδή, ὁ ἱερέας εἰδικές εὐχές στή μητέρα τοῦ παιδιοῦ καί νά πιάσει στά χέρια του, ὅπως καί τότε ὁ Πρεσβύτης Συμεών, τό μικρό παιδί...

Στά χέρια τοῦ Ἱερέα! Ἀλήθεια, ἔχετε ποτέ ἀναρωτηθεῖ πόσο μεγάλη σχέση ἔχει ἡ ζωή μας μέ τά χέρια τοῦ ἱερέα; Ἡ πρώτη ἔξοδος τοῦ νεογέννητου παιδιοῦ ἀπό τό σπίτι του γίνεται τήν ἡμέρα τοῦ σαραντισμοῦ. Τό παιδί μας κάνει τήν πρώτη ἐπίσκεψή του στό σπίτι τοῦ Οὐράνιου Πατέρα Του! Ἐκεῖ θά τό πρωτοπιάσει ὁ ἱερέας στά χέρια του καί θά τό ὁδηγήσει στόν πρῶτο του ἐκκλησιασμό. Θά τό βάλει μπροστά στίς εἰκόνες τοῦ τέμπλου, μετά μέσα στό Ἱερό Βῆμα, ἄν εἶναι ἀγόρι. Θά ἐκφωνήσει τά λόγια τοῦ Συμεών "Νῦν ἀπολύεις με Δέσποτα" καί θά τό παραδώσει στή μητέρα του.

Ἀργότερα, πάλι θά φέρει ἡ μητέρα τό παιδί στό Ναό. Τώρα γιά τή βάφτισή του, τή δεύτερη γέννα του ἀπό τήν κολυμβήθρα, τήν κοιλιά τῆς ἄλλης Μάνας, τῆς Ἐκκλησίας! Πάλι θά πιάσει στά χέρια του τό παιδί ὁ ἱερέας, νά τό ἀλείψει μέ λάδι ἀρχικά, νά τό βαπτίσει στό νερό, νά τό ντύσει, νά τό κουρέψει, νά τό χρίσει, τέλος, μέ τό ἅγιο Χρίσμα, δίνοντάς του τά χαρίσματα τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, ἀναδεικνύοντάς το γνήσιο παιδί τῆς Ἐκκλησίας.

Στή συνέχεια, ὄχι μόνο τρεῖς φορές, ὅπως πολύ λανθασμένα πιστεύουν καί κάνουν μερικοί, ἀλλά πολλές φορές, πάλι ἔχοντας στό χέρι του τή λαβίδα θά τοῦ μεταδίδει τή θεϊκή τροφή... Τό Σῶμα καί τό Αἷμα τοῦ Χριστοῦ κι ὄχι τό μελάκι ἤ τό χρυσό δοντάκι, ὅπως πάλι ἐντελῶς ἀνόητα λένε κάποιοι στά παιδιά, ἀλλά τόν ἴδιο τό Χριστό, ὁλοζώντανο, θά βάζει μέ τό τίμιο χέρι του ὁ ἱερέας στό στόμα τοῦ παιδιοῦ, γιά νά συγχωροῦνται οἱ ἁμαρτίες του καί νά ζεῖ αἰώνια! Γιατί τέτοια εἶναι αὐτή ἡ ζωή, ἡ νέα ζωή πού πῆρε μέ τό βάπτισμα, αἰώνια! Χωρίς τέλος, χωρίς ἡμερομηνία λήξεως!

Κι ὅσο θά μεγαλώνει θά τό μάθει ὁ νονός ἤ ἡ νονά του, ὅτι ὅταν θά λερώσει μέ τίς ἁμαρτίες, τίς κακίες, τίς ζήλειες, τά ψέματα, τίς κλεψιές, τῆς ψυχῆς τό λευκό φόρεμα, πού ἀπέκτησε μέ τή Βάπτισή του, τότε πάλι θά τρέξει στόν ἱερέα! Γιά νά τοῦ ὁμολογήσει τά σφάλματά του, μέ εἰλικρίνεια καί μετάνοια πραγματική, γιά ν'ἁπλώσει πάλι κι ἐκεῖνος μετά μέ τό χέρι του τό πετραχῆλι πάνω του, νά τοῦ διαβάσει τή συγχωρητική εὐχή, νά τόν σκεπάσει ὁλόκληρο ἡ Χάρη τοῦ Θεοῦ!

Ὅταν ἔρθει ἡ εὐλογημένη ὥρα τοῦ γάμου, πάλι ὁ ἱερέας θά πιάσει τά χέρια τῶν νέων πιά κι ὤριμων παιδιῶν μας, θά τά εὐλογήσει ἐξ ὀνόματος τοῦ ἴδιου τοῦ Χριστοῦ, Ἐκείνου πού φέρνει τόν ἕνα στόν ἄλλο κοντά καί ἑνώνει τά διαιρεμένα καί θά τά ἑνώσει σφιχτά, τόσο σφιχτά, ὥστε κανένας νά μήν μπορεῖ νά μπεῖ ἀνάμεσά τους, κανένας νά μήν μπορεῖ νά χωρίσει αὐτό τό ἀντρόγυνο. Μέ τά χέρια του πάλι θά στεφανώσει τό γαμπρό καί τή νύφη, γιά τόν ἀγώνα πού ἔκαναν νά φθάσουν ἁγνοί μέχρι τό γάμο, θά τούς δώσει ἀργότερα νά πιοῦν κρασί ἀπό τό κοινό ποτήρι, μέ τά χέρια του ὕστερα θά τούς σύρει στό χορό τοῦ Ἠσα¾α, στό χορό τῆς γαμήλιας χαρᾶς! Καί λίγο πρίν τελειώσει τό μυστήριο τοῦ γάμου, πάλι μέ τά χέρια του θ'ἀναλάβει τά στέφανά τους καί θά χωρίσει τά χέρια τους, βάζοντας ἀνάμεσά τους τό Εὐαγγέλιο, δείχνοντάς τους ταυτογχρόνως, ὅτι μόνο ἄν ὁ Χριστός παραμένει ἀνάμεσά τους κι ἀγωνιστοῦν γιά νά ἐφαρμόζουν ὅλες τίς ἡμέρες τῆς ζωῆς τους τό λόγο Του, θ' ἀξιωθοῦν νά πάρουν καί τά στεφάνια τοῦ Παραδείσου, τή μεγάλη κείνη ἡμέρα καί τήν ἐπιφανή!

Κι ἄν τό παιδί μας δέν πάρει τό δρόμο τοῦ γάμου κι ἀποφασίσει νά ἀφιερωθεῖ "ψυχῇ τε καί σώματι" στό Θεό, τότε πάλι στά χέρια τοῦ Ἱερέα θά δώσει τρεῖς φορές τό ψαλίδι γιά τόν κείρει μοναχό! Τά χέρια τοῦ ἱερέα θά τόν ντύσουν τά μοναχικά ἐνδύματα! Κι ἄν προχωρήσει καί στήν ἱερωσύνη, τά χέρια τοῦ Ἀρχιερέα τώρα θά τοῦ μεταδώσουν τή Χάρη τοῦ Παναγίου Πνεύματος, πού θεραπεύει τά ἀσθενῆ καί τά ἐλλείποντα ἀναπληρώνει! Θά τόν ντύσουν τά ἱερατικά ἄμφια, θά τοῦ παραδώσουν στά δικά του χέρια τήν "καλήν παρακαταθήκην", τό Σῶμα τοῦ Χριστοῦ, πού θά τοῦ ζητήσει ὁ ἴδιος ὁ Χριστός τήν ἡμέρα τῆς δευτέρας Παρουσίας Του!

Τέλος, ὅταν θά ἔρθει ἡ ὥρα νά κλείσουμε κι ἐμεῖς τά μάτια μας ἐδῶ στή γῆ καί νά τ'ἀνοίξουμε στήν ἄλλη ζωή, στήν ποθεινή μας πατρίδα, πάλι ὁ ἱερέας θά πάρει μέ τά χέρια του τό χῶμα νά ραντίσει τό ἄψυχο πιά σῶμα μας, λέγοντας τά λόγια τοῦ ἴδιου τοῦ Θεοῦ "γῆ εἶ καί εἰς γῆν ἀπελεύσῃ", χῶμα εἶσαι δηλαδή καί πάλι στό χῶμα γυρνᾶς, θά ρίξει πάνω μας τό λάδι ἤ τό κρασί καί θά βάλει στό στόμα μας ἕναν κέρινο μικρό σταυρό, γιά νά βρεθεῖ στά χείλη μας ἡ καλή ἀπολογία ὅταν θά συναντήσουμε τόν Κύριό μας Ἰησοῦ Χριστό...

Πόσο μεγάλη στ' ἀλήθεια σημασία δέν ἔχουν γιά τή ζωή μας, καί τήν ἐδῶ καί τήν πέρα τοῦ τάφου, τά χέρια τοῦ Ἱερέα! Γι'αὐτό νά τά φιλοῦμε εὐλαβικά! Νά τά ἀσπαζόμαστε ἀναλογιζόμενοι κάθε φορά τά πάρα πολλά πού χρωστοῦμε σ'αὐτά τά χέρια!

Καί νά προσευχόμαστε γιά τούς ἱερεῖς μας καί γιά τούς ἀρχιερεῖς μας ἀδελφοί! Ὅπως κι ἐκεῖνοι ὑψώνουν νύχτα καί ἡμέρα τά χέρια τους στίς δικές τους προσευχές καί μεταφέρουν τίς προσευχές μας στό Θεό, τά αἰτήματά μας, τά βάσανά μας, τά προβλήματά μας, τό καθετί πού μᾶς ἀπασχολεῖ, ἔτσι κι ἐμεῖς νά μήν ξεχνᾶμε νά ζητᾶμε γι'αὐτούς τό φωτισμό, τή δύναμη, τή χάρη, τήν προστασία τοῦ Θεοῦ... Γιατί μεγάλο ἔργο καί βαρύ ἀναλογεῖ στόν καθένα τους!

Κι ἀκόμη, νά προσευχόμαστε ν' ἀναδεικνύει κι ἄλλους ἐργάτες στόν ἀμπελώνα Του ὁ Κύριός μας, γιατί ὁ θερισμός εἶναι πολύς καί οἱ ἐργάτες ὀλίγοι! Γιατί οἱ χῶρες εἶναι ἕτοιμες γιά θερισμό, γιατί διψᾶνε οἱ ψυχές τῶν ἀνθρώπων γιά Χριστό, γιατί κι ἄλλα πρόβατα ἔχει, πού δέν ἔχουν ἀκόμη ποιμένα, γιατί εἶναι ἕτοιμο τό δεῖπνο Του στή Βασιλεία τῶν οὐρανῶν καί πρέπει νά γεμίσουν ὅλες οἱ θέσεις!

+Ἀρχιμ. Καλλίνικος Μαυρολέων
2.2.2000

Θέλω νά μέ φωνάζετε

Έχουμε μια προσωπική μαρτυρία, της αείμνηστης γερόντισσας Μακρίνας,
μοναχής, από την Πορταριά του Βόλου, που την διηγείτο τακτικά. Την
άκουσα και γω, προσωπικά, παρουσία και άλλων χριστιανών.
Μια νεαρά σχετικώς κυρία, είχε υποστεί κάποιο εγκεφαλικό επεισόδιο με
αποτέλεσμα να παραλύσει τελείως από τη μέση και κάτω, έμεινε παράλυτη
από τη μέση και κάτω, και ελαφρά από τη δεξιά της πλευρά. Το μυαλό
της, όμως, και η ομιλία της δεν πειράχτηκαν καθόλου... Από τη γερόντισσα
Μακρίνα, αυτή η συγκεκριμένη κυρία είχε μάθει, πριν από τέσσερα -
πέντε χρόνια, την ευχή και επικαλείτο συνεχώς, όχι μόνο το όνομα του
Κυρίου μας Ιησού Χριστού, αλλά και της Υπεραγίας Θεοτόκου.
Έτσι, κατάκοιτη και ακίνητη, όπως ήταν, με το ελεύθερο αριστερό της
χέρι, έκαμε συνέχεια κομποσχοίνι στο όνομα της Παναγίας, λέγοντας και
φωνάζοντας με πόνο και θέρμη
<<Υπεραγία Θεοτόκε, βοήθει μοι>>.

<<Υπεραγία Θεοτόκε, σώσον με>>.
<<Παναγία μου, σώσε με, είμαι αμαρτωλή>>.
Ύστερα από αρκετές ημέρες συνεχών επικλήσεων, ω του θαύματος θα
ανακράζαμε όλοι μαζί, παρουσιάστηκε ένα βράδυ την ώρα που ήτο ξυπνητή,
και απευθυνόταν προς την Παναγία με το κομποσχοινάκι της,
παρουσιάστηκε Εκείνη ολόλαμπρη μπροστά της.
Φωτεινή σαν τον ήλιο. Και είχε τέτοια ομορφιά που θαμπώθηκε, όχι μόνον
από την θεϊκή ακτινοβολία της, αλλά και από την απερίγραπτη ωραιότητά
της. Το ανάστημά της ήτο μεγαλοπρεπέστατο, ουράνιο και ακατάληπτο.
Ενώ πίσω της εφαίνοντο πολύ καθαρά ένα πλήθος από τάγματα αγγέλων και
αρχαγγέλων. Ταυτόχρονα είχε την ορατή αίσθηση ότι με τη θεία της
παρουσία η Παναγία σκέπαζε ολόκληρο τον κόσμο.
Και μέσα στο ιερό δέος της, τον θαυμασμό και την κατάπληξή της, άκουσε
την ουράνια φωνή Της να την ρωτάει.
- Τι θέλεις να σου κάνω, Μαρία, παιδί μου; - Μαρία την λέγανε.
Και η άρρωστη αλλά η ευλαβής εκείνη χριστιανή, χωρίς δισταγμό, Της απάντησε:
- Θέλω να γυρίζω από το ένα πλευρό στο άλλο, γιατί είμαι παράλυτη απ'
τη μέση και κάτω, και δεν μπορώ. Κουράστηκε η πλάτη μου απ' την
ακινησία. Ιδιαιτέρως, όμως, θέλω να σωθώ. Τη σωτηρία μου ποθώ, γι'
αυτό και Σε φωνάζω.
Και η Υπεραγία Θεοτόκος, η γλυκυτάτη Παναγία μας, που συμπονάει με
τους πόνους μας και τα βάσανά μας, της απάντησε:
- Αυτά θα σου τα δώσω. Και, γι' αυτό ήλθα, επειδή με φωνάζεις κάθε
μέρα, απ' το πρωί μέχρι το βράδυ. Γιατί θέλω να με φωνάζετε! Να με
φωνάζετε συνεχώς. Και γω ακούω και έρχομαι. Θέλω να με φωνάζεις, της
είπε.
Θέλω να με φωνάζετε όλοι σας, όλοι οι χριστιανοί, αυτό εννοούσε τώρα.
Πλημμύρισε, όχι μόνον το δωμάτιο από την υπέρλαμπρη φωτοχυσία της, και
το ουράνιο άρωμά της, αλλά και ολόκληρο το σπίτι της. Όλα τα μέλη της
οικογένειάς της, κατά την μαρτυρία της αείμνηστης γερόντισσας, έζησαν
αυτό το ολοζώντανο θαύμα.
Η δε ουράνια αυτή ευωδία παρέμεινε διάχυτη για μέρες μέσα στο σπίτι,
και ιδιαίτερα στο δωμάτιο της άρρωστης. Το πρόσωπο της Μαρίας έλαμπε
από την πολλή χάρη που έλαβε. Και όχι μόνον άρχιζε να κινεί το σώμα
της, και να γυρίζει πλευρό με ευκολία, αλλά σε λίγες μέρες έγινε
τελείως καλά και σηκώθηκε υγιεστάτη.
Εγώ όμως δεν θα μείνω στο καταπληκτικό αυτό θαύμα της θείας παρουσίας
της Υπεραγίας Θεοτόκου, ούτε στο θαύμα της θεραπείας της άρρωστης.
Αλλά θα παραμείνω σ' αυτά που είπε η Παναγία μας, η Μητέρα όλων μας.
Τι είπε; <<Θέλω να με φωνάζετε>>. <<Θέλω να με επικαλείσθε. Και 'γω ακούω
και έρχομαι. Θέλω να με φωνάζετε. >> <<Υπεραγία Θεοτόκε βοήθησέ με>>,
<<Υπεραγία Θεοτόκε σώσε με>>,
<<Υπεραγία Θεοτόκε σώσε το παιδί μου>>, και ό,τι άλλο νομίζετε ότι
μπορείτε να φωνάξτε απ' το βάθος της καρδιάς σας, αυτό που μας πονάει
συνήθως περισσότερο.

Ο Θεός είναι Αγάπη! - π. Ανδρέας Κονάνος

Αιωνία η Μνήμη του Αρχιμ. π. Θεοφίλου Ζησοπούλου

Orthodox Family…

Our lack of wholeness also affects our concept of the family. In our culture each member of the family is primarily concerned with his own private interests. Parents nurture a spirit of individualism which, in our day, has spawned such ideas as "Women's Liberation" (a term which Kireyevsky knew and analyzed) and "Gay Liberation". This lack of cohesiveness in the family has produced the most lifeless and sterile of environments for our children to grow up in: most homes are dominated by a television, which is often used to baby-sit children even when parents are at home. At the time of writing, 40% of American mothers work full or part-time outside of the home. As a result, children are encouraged to develop more and more outside interests which take them away from the home and the rest of the family as they "do their own thing." In the 20th century, the home has really become only a "house"-a place in which people take their meals and sleep.

Kireyevsky contrasted this with the Orthodox home in which parents are actively involved with the rest of the family and where children are taught to live and work for the good of the whole family; where parents put selfish or private interests after the goal of creating a warm, living environment in which children actually learn more from the parents than from school or their peers.

In a western family, the members rise in the morning and quickly scatter to their separate pursuits, returning home at different times in order to eat a quick dinner before again leaving to spend the evening elsewhere, in worldly pursuits. In the Orthodox family, the members awaken and gather before the household ikons while the father reads all or some of the Morning Prayers. Meals are taken together, with the parents presiding over and directing conversation. If there is a television at all, it is used with the greatest caution and parental control. Most evenings are spent quietly, either preparing for a feast or a fast, or in some other productive and family oriented activity. Parents read aloud the lives of the saints to their children.

Some have the pious custom of encouraging a child to read a saint's life aloud at a meal (often at Sunday dinner).

As Saint John Chrysostom writes:

"For just as with a general when his soldiery also is well organized the enemy has no quarter to attack; so, I say, is it also here: when husband and wife and children and servants are all interested in the same things, great is the harmony of the house. Since where this is not the case, the whole is oftentimes overthrown and broken up by one ... and that single one will often mar and utterly destroy the whole."

Above all, the Orthodox home "is the abode where the members of the family will spend the majority of their lives. It is here, not in society, nor at the market place, where individuals will learn of the important things of the Christian life. It is in the Christian home that individuals will be able to work out their eternal salvation. It is in the Christian home that children will be raised and taught by word and action what it means to be a Christian. It is in the Christian home that all of the teachings of Christ and of the Church can be practiced."

Source:

A Man Is His Faith, p 40

by Rev. Fr. Alexy (Hieromonk Ambrose) Young

About the writings of Ivan Kireyevsky 1806-1856

Ο Θεός όλα τα συγχωρεί με την εξομολόγηση

Μπορεί να σου πει ο πνευματικός: «Πως θα ήθελα να ήμασταν σε ένα ήσυχο μέρος, να μην είχα ασχολίες και να μου έλεγες τη ζωή σου από την αρχή, από τότε που αισθάνθηκες τον εαυτό σου^. όλα τα γεγονότα που θυμάσαι και ποια ήταν η αντιμετώπισή τους από σένα, όχι μόνο τα δυσάρεστα αλλά και τα ευχάριστα, όχι μόνο τις αμαρτίες αλλά και τα καλά. Και τις επιτυχίες και τις αποτυχίες. Όλα. Όλα όσα απαρτίζουν την ζωή σου».

            Πολλές φορές έχω μεταχειρισθεί αυτή τη γενική εξομολόγηση και είδα θαύματα πάνω σ' αυτό. Την ώρα που λες στον εξομολόγο, έρχεται η θεία χάρις και σε απαλλάσσει από όλα τα άσχημα βιώματα και τις πληγές και τα ψυχικά τραύματα και τις ενοχές^. διότι, την ώρα που τα λες ο εξομολόγος εύχεται θερμά για την απαλλαγή σου.

Ας μη γυρίζουμε πίσω στις αμαρτίες που έχουμε εξομολογηθεί. Η ανάμνηση των αμαρτιών κάνει κακό. Ζητήσαμε συγγνώμη; Τέλειωσε. Ο Θεός όλα τα συγχωρεί με την εξομολόγηση Κι εγώ σκέπτομαι ότι αμαρτάνω. Δεν βαδίζω καλά.

Ό,τι όμως με στενοχωρεί, το κάνω προσευχή, δεν το κλείνω μέσα μου, πάω στο πνευματικό, το εξομολογούμαι, τέλειωσε! Να μη γυρίζομε πίσω και να λέμε τι δεν κάναμε. Σημασία έχει τι θα κάνομε τώρα, απ' αυτή τη στιγμή και έπειτα.

Γεροντας Πορφύριος

Ούτε να βιαζόμαστε, ούτε να κρίνομε από πράγματα επιφανειακά και εξωτερικά

Να μην αποθαρρυνόμαστε, ούτε να βιαζόμαστε, ούτε να κρίνομε από πράγματα επιφανειακά και εξωτερικά.

Αν, για παράδειγμα, βλέπετε μια γυναίκα γυμνή ή άσεμνα ντυμένη, να μη μένετε στο εξωτερικό, αλλά να μπαίνετε, στο βάθος, στην ψυχή της.

Ίσως να είναι πολύ καλή ψυχή κι έχει υπαρξιακές αναζητήσεις, που τις εκδηλώνει με την  έξαλλη εμφάνιση.

Έχει μέσα της δυναμισμό, έχει τη δύναμη της προβολής, θέλει να εκλύσει τα βλέμματα των άλλων. Από άγνοια, όμως, έχει διαστρέψει τα πράγματα.

Σκεφθείτε να γνωρίσει αυτή τον Χριστό. Θα πιστέψει, κι όλη αυτή την ορμή θα τη στρέψει στον Χριστό.

Θα κάνει το παν, για να ελκύσει τη χάρη του Θεού. Θα γίνει αγία.

Γεροντας Πορφύριος,

Ηλείας Γερμανός : "Εβραϊκό λόμπυ επιβάλλει κατάργηση της αργίας της Κυριακής"

«Εβραϊκό λόμπι, επιβάλλει την κατάργηση της αργίας της Κυριακής στην Ελλάδα», σχολίασε στο IONION FM, ο μητροπολίτης Ηλείας Γερμανός, σε μια συνέντευξη εφ όλης της ύλης.
Χαρακτήρισε ανεξήγητη την εμμονή της κυβέρνησης στην κατάργηση της Κυριακάτικης αργίας και την θέσπιση αργίας την Παρασκευή ή το Σάββατο. Ο Μητροπολίτης ανέφερε ότι η Εκκλησία συμπαρατάσσεται με τους εργαζόμενους και τους μικροεπειχειρηματίες που αντιδρούν στην απελευθέρωση του ωραρίου καταστημάτων και την Κυριακή.
Χαρακτήρισε την κρίση που βιώνει η χώρα κυρίως ηθική που οδήγησε στην οικονομική. Χρήματα και αγαθά υπάρχουν δεν χάθηκαν, αντιθέτως έχουν συγκεντρωθεί στα χέρια ολίγων, που δεν εφαρμόζουν το θείο νόμο, σε αντίθεση με την ανθρωπιστική συμπεριφορά του ανθρώπου. «Μας συνήθισαν σε μαλθακότητα και όχι στην αγωνιστικότητα της ζωής. Αποχαυνωθήκαμε και παίρνουμε δάνεια», σημείωσε ο Σεβασμιότατος.
Για το Κοινωνικό έργο της Μητρόπολης Ηλείας, ανέφερε ότι συνεχίζεται το έργο που ξεκίνησε από τον αείμνηστο Μητροπολίτη Αθανάσιο, με την βοήθεια χριστιανών ευεργετών. Σχολιάζοντας το λουκέτο σε ιδρύματα της Μητρόπολης, ο Σεβασμιότατος Μητροπολίτης Ηλείας ανέφερε ότι μετά την διακοπή το 2008 των νοσήλειων των γερόντων, από ΙΚΑ και ΟΓΑ, δεν υπήρξε δυνατότητα να διατηρηθούν όλα τα ιδρύματα, καθώς οι οφειλές έφτασαν τα 3,5 εκατ. ευρώ.
Σχετικά με τις απολύσεις των εργαζόμενων ανέφερε ότι ζητήθηκε από όλους να υπογράψουν τις νέες συμβάσεις, λόγω της κρίσης και αργότερα θα ξανασυζητούσαν σε άλλη βάση, ενώ τόνισε ότι η Μητρόπολη εκτελούσε και κοινωνική αποστολή προσλαμβάνοντας άπορα άτομα.
Μέχρι στιγμής φιλοξενούνται 232 γέροντες στα ιδρύματα της Μητρόπολης Ηλείας και πληρώνονται 149 εργαζόμενοι. Δεν παρέλειψε να αναφερθεί και στην διακοπή της Ολυμπίας Οδού, τονίζοντας ότι είναι κρίμα η Ηλεία να έχει την Ολυμπία και η Ολύμπια Οδός να μην φτάνει στην ομώνυμη πόλη.
Με αφορμή την επέτειο 5 χρόνων από τον θάνατο του Χριστόδουλου, ανέφερε ότι ο μακαριστός Αρχιεπίσκοπος άφησε την δική του εποχή, αλλά σήμερα οι υπόλοιποι ζώντες πρέπει να φροντίσουν να επιβιώσουν στην δύσκολη συγκυρία.

Διάφορες διηγήσεις ωφέλιμες για τους πολέμους που ξεσηκώνει μέσα μας το πάθος της πορνείας

1. Είπε ο αββάς Αντώνιος: “Νομίζω πώς το σώμα έχει μία φυσική κίνηση που έχει γίνει ένα μ΄αυτό, αλλά δεν ενεργεί χωρίς τη συγκατάθεση της ψυχής, σημειώνει μόνο στο σώμα μια απαθή κίνηση. Υπάρχει όμως και άλλη κίνηση που προέρχεται από το ότι τρέφουμε και περιποιούμαστε το σώμα με φαγητά και ποτά. Και η θερμότητα του αίματος που οφείλεται σ΄αυτά, διεγείρει το σώμα σε ενέργεια.
Γι΄αυτό και έλεγε ο Απόστολος: “Μη μεθάτε με κρασί που οδηγεί στην ασωτεία”.
Αλλά και ο Κύριος, όταν έδινε εντολές στους μαθητές του, είπε: “Προσέχετε μη σκληρύνουν οι καρδιές σας μέσα στην κραιπάλη και στη μέθη”.
Υπάρχει όμως και μια άλλη κίνηση σ΄αυτούς που αγωνίζονται πνευματικά. Αυτή προέρχεται από την δολιότητα και τον φθόνο των δαιμόνων.
Ώστε πρέπει να γνωρίζουμε ότι τρεις σωματικές κινήσεις υπάρχουν. Μια η φυσική, η άλλη από απροσεξία στις τροφές και η τρίτη από τους δαίμονες”.


14. Είπε ο αββάς Ποιμήν:
“Όπως ο σωματοφύλακας του βασιλιά στέκεται στο πλάι του πάντοτε έτοιμος, το ίδιο και η ψυχή πρέπει να είναι σε εγρήγορση απέναντι στον δαίμονα της σαρκικής αμαρτίας”.


24. Διηγούνταν για την αμμά Σάρρα ότι υπέμεινε δεκατρία χρόνια σφοδρό πόλεμο από τον δαίμονα της πορνείας και ποτέ δεν προσεύχηθηκε για να απομακρυνθεί ο πόλεμος, αλλά μόνο έλεγε: “Θεέ μου, δός μου δύναμη”.


25. Είπαν επίσης για την ίδια ότι κάποια φορά το πονηρό πνεύμα της πορνείας της επετέθη σφοδρότερα θυμίζοντάς την τα μάταια πράγματα του κόσμου αυτού.
Αλλά αυτή ανυποχώρητη χάρις στο φόβο του Θεού και την άσκησή της, ευθύς ανέβηκε στο δωμάτιό της να προσευχηθεί.
Της παρουσιάζεται τότε το πνεύμα της πορνείας σωματικά και της λέει: “Εσύ με νίκησες, Σάρρα”.
Κι εκείνη απαντά: “Δεν σε νίκησα εγώ, αλλά ο Δεσπότης μου Χριστός”.


33. Είπε ένας Γέροντας: “Λέει ο εχθρός στον Πατέρα, στέλνω τους δικούς μου στους δικούς σου για να καταστρέψω τους δικούς σου. Κι αν δεν μπορώ να περάσω την πονηριά μου στους εκλεκτούς σου, τουλάχιστον τους δημιουργώ φαντασίες μέσα στη νύκτα”.
Και λέει σ΄αυτόν ο Σωτήρας: “Εάν ποτέ το έκτρωμα θα κληρονομήσει τον πατέρα του, άλλο τόσο κι αυτό θα λογαριασθεί ως αμαρτία στους εκλεκτούς μου”.


35. Για την αντιμετώπιση των βλαβερών λογισμών αποκρίθηκε κάποιος Γέροντας:
“Παρακαλώ, αδελφέ, όπως σταματήσαμε τις βλαβερές πράξεις, ας σταματήσουμε και τους λογισμούς. Γιατί τι είμαστε, παρά χώμα που προήλθε από χώμα;”


42. Πολεμήθηκε κάποτε ένας μαθητής μεγάλου Γέροντα από σαρκικό πειρασμό.
Και ο Γέροντας βλέποντας τον κόπο του, του λέει: “Θέλεις να παρακαλέσω τον Θεό να σου ξαλαφρώσει τον πόλεμο;”
Κι αυτός είπε: “Όχι, αββά, γιατί αν και κοπιάζω, αλλά βλέπω καρπό από τον κόπο μου. Καλύτερα παρακάλεσε τον Θεό να μου δίνει υπομονή να τον αντέξω”.
Κι ο αββάς τότε του είπε: “Σήμερα διαπίστωσα ότι έχεις προκόψει και με έχεις ξεπεράσει”.


80. Είπε επίσης ο Γέροντας ότι οι πονηροί λογισμοί μοιάζουν τις μύγες που μπαίνουν μέσα στο σπίτι.
Αν λοιπόν τις σκοτώνεις τμηματικά, μία-μία καθώς μπαίνουν, δεν κουράζεσαι. Αν όμως αφήσεις να γεμίσει το σπίτι, πολύς κόπος θα χρειαστεί για να τις βγάλεις.
Μπορεί βέβαια να το κατορθώσεις, μπορεί όμως να αποκάμεις και να τις αφήσεις να σου ρήμαξουν το σπίτι.


87. Είπε ένας Γέροντας: “Η αμεριμνία, η σιωπή και η καλυμμένη εσωτερική εργασία γεννούν την καθαρότητα”.

ΤΟ ΜΕΓΑ ΓΕΡΟΝΤΙΚΟΝ ΤΟΜΟΣ B΄ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ε΄

We Must Become Angry With Sin

Anger is an innate characteristic of the mind. Without using anger, that is without becoming enraged at all the evil thoughts the devil sows
within us, man cannot attain purity. 
(St. Isaiah the Solitary)
 

Anger has been implanted within us by God to aid in our salvation: so we can become angry with sin, not infuriated with our fellow man…
Anger is used according to nature only when we direct it against sinful thoughts. This is what the prophet teaches: "Become angry, and do not sin" (Ps. 4:5). That is, become angry with your passions and evil thoughts, and do not sin by carrying out what they suggest to you. This is
what he means in following also: "For what ye say within your hearts, feel compunction upon your beds" (Ps. 4:5). That is, when evil thoughts appear
in your heart, first banish them with resentment, and then when your soul is at peace (as if resting peacefully on a bed) repent with compunction. (St.
John Cassian)
 

Sensible anger was implanted by God the Creator within human nature to be used as a weapon of righteousness. If Eve had taken hold of this weapon and used it against the serpent, she would not have been overcome by the sinful pleasure. (St. Diadochos of Photiki)
 

 We must utilize our anger only against the demons, who attack us with thoughts and who have hatred for us. (St. Philotheos of Sinai)
 

We should wage the invisible warfare using the following systematic strategy: First, we should guard our mind. Second, once we realize that an
opposing evil thought has emerged in our heart, we must strike it angrily with words of condemnation. Third, we should immediately pray, calling upon the name of Jesus Christ to annihilate the imaginary, demonic picture. 
(St. Hesychios the Priest)
 

When anger is aroused and directed by sound reason, as needed and as necessary, it gives rise to courage, patience, and temperance.
Prudent people incite anger against evil, injustice, deceit, falsehood, treachery, and against them who work iniquity. Virtuous people evoke and use anger to resist sin, and to keep watch so that sin does not imperceptibly attack and conquer the soul. 
(St. Nektarios of Pentapolis)

Inner Faith

Πάρε Κύριε το άγχος μου! - π.Ανδρέας Κονάνος

Η ΙΕΡΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΜΥΣΤΗΡΙΟΥ ΤΟΥ ΓΑΜΟΥ

How Spirit Works in Us for our Salvation

 
When we are Baptized and Chrismated in the Orthodox Faith we receive the seal of the Holy Spirit.  We are reborn and become a new person  We now have the force of God living within our heart.  How does this Sprit then act in us?
We are told that it remains active as long as we continue to be repentive, being honest about our shortcomings in our relationship with God, and continue to do our part to control our passions and give priority to the work of the soul.
The Holy Spirit works secretly within us. Saint Theophan says,

Our spirit, set in motion, recollects within itself its natural Divine knowledge that God exists, maintains everything, and is the rewarder. The consciousness of this gives rise to a feeling of complete dependence on God, and enkindles the fear (awe, respect) of God. These and other things are stirred up by the conscience, that witness and judge of our affairs and feelings, among which is rarely to be found anything which God would look upon with kindness... The goodness of God makes it so that the true awakening of the spirit is brought about and accompanied by the Gospel. To the person who inwardly asks as a result of awakening of the spirit “Where shall I go? Where shall I run to?” The Gospel proclaims, “Why run anywhere? Come beneath the protection of the Cross and be saved. The Son of God, Who was incarnate, died on the Cross to cleanse our sins. Believe this, and you will receive remission of sins and encounter the grace of God.

The soul is nourished by the reading and contemplation of the Gospel. As we begin to internalize the lessons taught in the Gospel our spirit becomes alive. And from its action we begin to have spiritual zeal, a strong desire to be with God and to do his will.


Saint Theophan says, 

The Spirit, which, once it has heeded the good news of salvation and the Lord, undertakes with all its strength to do everything with good cheer and willingness, if only it may become a partaker of Gospel blessings. Such a disposition of our soul makes it ready for Divine communion, and the grace of the Holy Spirit, which has acted hitherto from the outside by arousing us, establishing itself within, not directly but through the means of a sacrament.     ....

The Divine Spirit arouses, the good news indicates where to begin. This is from God. But, having done this, God stops and waits for our consent.

The door of our heart has been opened in this way. We must also do our part. God wants us to love Him like He loves us. But to have true love it has to be a voluntary choice made on our part. So, God presents us with a choice, and only those of us who choose salvation, and follow His way, are saved.


St. Theophan says,

Repent, desire salvation in the Lord, and acquire good cheer in it. These actions are calming; they occur inwardly and give contentment through their local manifestation. The final action––the willingness to do everything which is required––is the real active force in salvation, insofar as it depends on us; it is the source of saving activity and the life that is saved...  It is the unquenchable zeal for pleasing God and complete sincerity in fulfillment of the Divine will, in the presence of complete faith in the Lord and trust in salvation in Him Alone.... When there is no zeal, then there is nothing at all; he who is not zealous for salvation is a non--participant in salvation.

Take heed, "When there is no zeal, then there is nothing at all." If you have this zeal, then work hard to maintain it. 




Reference: The Spiritual Life, pp 110-115

ΣΤΕΝΟΧΩΡΙΑ-ΜΕΛΑΓΧΟΛΙΑ-ΑΠΕΛΠΙΣΙΑ

«Όταν αμαρτάνεις, να μην απελπίζεσαι. Με θάρρος και ελπίδα στο Θεό να μετανοείς και να πηγαίνεις στον Πνευματικό που σου έχω υποδείξει, αν δεν μπορώ εγώ, και να τα εξομολογείσαι. Έτσι μόνο θα σωθείς».

«Δεν υπάρχει απελπισία μέσα στην Εκκλησία»
Εκείνο που έλεγε, κυρίως, ήτανε για τη σημασία της εξομολογήσεως. Έλεγε:

«Δεν υπάρχει απελπισία όταν είσαι μέσα στην Εκκλησία, ό,τι και να έχεις κάνει, ό,τι και να έχεις υποστεί. Δεν υπάρχει απελπισία. Στενοχώρια μπορεί να έχεις, αλλά απελπισία όχι.

Ο Θεός, μέσα από την εξομολόγηση -τόνιζε πάρα πολύ τη σημασία του Ιερέα, το χέρι του παπά ...; ήταν σαν να έβγαινε από εκεί η Θεία Χάρη- σε βοηθά και ξεπερνάς αυτά τα οποία μπορεί να σε οδηγήσουν στα έσχατα όρια της απελπισίας».

«Εκεί που απελπίζεσαι ...;»

«Έχει ο Θεός. Εκεί που απελπίζεσαι, σου στέλνει κάτι που δεν το περιμένεις ... αρκεί να Τον πιστεύεις και να Τον αγαπάς.

Όπως και Εκείνος μας αγαπά και φροντίζει για εμάς, όπως ο κάθε πατέρας για τα παιδιά του. Και όλοι μας είμαστε παιδιά Του Θεού. Και ό,τι καλό έχουμε, το έχουμε από Τον Θεό. Είναι δικό Του το δώρο.

Δεν έχεις ακούσει στην Εκκλησία ότι: "Πάσα δόσις αγαθή και πάν δώρημα τέλειον άνωθεν εστί κατά βαίνον, εκ σου του Πατρός των φώτων!

γέροντας Πορφύριος

Η εξομολόγηση είναι θεοπαράδοτη εντολή

Η εξομολόγηση είναι θεοπαράδοτη εντολή και αποτελεί ένα των μυστηρίων της Εκκλησίας μας. Η εξομολόγηση δεν είναι μία τυπική, από συνήθεια «για το καλό» και λόγω των επικείμενων εορτών, βεβιασμένη και πρόχειρη πράξη από ένα και μόνο καθήκον ή υποχρέωση και προς ψυχολογική εκτόνωση. Η εξομολόγηση θα πρέπει νάναι συνδυασμένη πάντοτε με τη μετάνοια. Μας έλεγε Αγιορείτης Γέροντας: Πολλοί εξομολογούνται, λίγοι μετανοούν! (Αιμιλιανός Σιμωνοπετρίτης)

Η μετάνοια είναι μία ελεύθερη, καλλιεργημένη, εσωτερική διεργασία επιμελημένη, συντριβής και λύπης, για την απομάκρυνση από τον Θεό διά της αμαρτίας. Η μετάνοια η αληθινή δεν συνδυάζεται με την αφόρητη θλίψη, την υπερβολική στενοχώρια και τις αδυσώπητες ενοχές. Τότε δεν είναι μάλλον ειλικρινής μετάνοια, αλλά κρυφός εγωισμός, στραπατσάρισμα του «εγώ», θυμός με τον εαυτό μας, που εκδικείται γιατί εκτίθεται και ντροπιάζεται και δεν ανέχεται κάτι τέτοιο. Μετάνοια σημαίνει αλλαγή νου, νοοτροπίας, μεταβολισμός, εγκεντρισμός χρηστοήθειας, μίσος της αμαρτίας. Μετάνοια ακόμη σημαίνει αγάπη της αρετής, καλοκαγαθία, επιθυμία, προθυμία και διάθεση σφοδρή επανασυνδέσεως με τον Χριστό διά της Χάριτος του πανσθενουργού Αγίου Πνεύματος. Η μετάνοια ξεκινά από τα βάθη της καρδιάς, ολοκληρώνεται όμως απαραίτητα στο μυστήριο της θείας και ιεράς εξομολογήσεως.

Ο εξομολογούμενος εξομολογείται ειλικρινά και ταπεινά ενώπιον του εξομολόγου, ως εν προσώπω του Χριστού. Κανένας επιστήμονας, ψυχολόγος, ψυχαναλυτής, ψυχίατρος, κοινωνιολόγος, φιλόσοφος, θεολόγος δεν μπορεί ν' αντικαταστήσει τον εξομολόγο. Καμία εικόνα, έστω και η πιο θαυματουργή, δεν μπορεί να δώσει αυτό που δίνει το πετραχήλι του εξομολόγου, την άφεση των αμαρτιών. Ο εξομολόγος αναλαμβάνει τον εξομολογούμενο, τον υιοθετεί και τον αναγεννά πνευματικά, γι' αυτό και ονομάζεται πνευματικός πατέρας. Η πνευματική πατρότητα κανονικά είναι ισόβια, ιερή και δυνατή, δυνατότερη και συγγενικού δεσμού. Ο πνευματικός τοκετός είναι οδυνηρός. Ο εξομολόγος με φόβο Θεού «ως λόγον αποδώσων», γνώση, ταπείνωση και αγάπη παρακολουθεί τον αγώνα του εξομολογούμενου και τον χειραγωγεί διακριτικά στην ανοδική πορεία της εν Χριστώ ζωής.

Ο εξομολόγος ιερεύς έχει ειδική ευλογία από τον επίσκοπο για το εξομολογητικό του έργο. Κανονικά όμως το χάρισμα του «δεσμείν και λύειν» αμαρτίες το λαμβάνει με τη χειροτονία του εις πρεσβύτερο. Καθίσταται διάδοχος των αγίων αποστόλων. Έτσι σημασία κύρια και μεγάλη έχει η εγκυρότητα και η κανονικότητα της αποστολικής διαδοχής διά των επισκόπων. Το μυστήριο της εξομολογήσεως όπως και όλα τ' άγια μυστήρια της Εκκλησίας μας τελεσιουργούνται και χαριτώνουν τους πιστούς όχι κατά την αξία, ικανότητα, επιστημοσύνη, λογιοσύνη, ευφράδεια, δραστηριότητα και τέχνη του ιερέως, ακόμη και την αρετή και αγιότητά του, αλλά τη διά της κανονικότητος της ιερωσύνης και του Τελεταρχικού Παναγίου Πνεύματος. Οι τυχόν αμαρτίες του ιερέως δεν εμποδίζουν τη θεία Χάρη των μυστηρίων. Αλλοίμονο αν αμφιβάλλουμε αν κατά την αναξιότητα του ιερέως το ψωμί και το κρασί έγινε σώμα και αίμα Χριστού κατά τη θεία Λειτουργία. Αυτό βεβαίως δεν σημαίνει ότι ο ιερεύς δεν θα πρέπει μόνιμα ν' αγωνίζεται για την καθαρότητά του. Έτσι δεν υπάρχουν καλοί και κακοί εξομολόγοι. Όλοι οι εξομολόγοι την ίδια άφεση δίνουν. Έχουμε όμως το δικαίωμα επιλογής του εξομολόγου. Μπορούμε να προστρέξουμε σε αυτόν που αληθινά μας αναπαύει. Δεν είναι σοβαρή όμως η συνεχής αλλαγή εξομολόγου. Δεν φανερώνει κάτι τέτοιο πνευματική ωριμότητα. Ούτε όμως και οι εξομολόγοι θα πρέπει να στενοχωρούνται παράφορα και να δημιουργούν μάλιστα και προβλήματα όταν αναχωρήσει κάποιο πνευματικό τους τέκνο. Ίσως τούτο σημαίνει πως ήταν νοσηρά συνδεδεμένοι μαζί του, συναισθηματικά, προσωποπαγώς, δεμένοι με το πρόσωπό του και όχι με τον Χριστό και την Εκκλησία, και θεωρούν την αναχώρηση προσβολή, μείωση, ότι δεν υπάρχει καλύτερος ή μία αίσθηση ότι οι άλλοι μας ανήκουν αποκλειστικά και μπορούμε να τους εξουσιάζουμε και να τους φερόμαστε μάλιστα εξαναγκαστικά ως καταπιεσμένους και ανελεύθερους υποτακτικούς. Είπαμε βέβαια πως ο εξομολόγος είναι πνευματικός πατέρας και ο πνευματικός τοκετός ενέχει οδύνη. Έτσι είναι φυσικό να λυπάται για την αναχώρηση του υιού του. Προτιμότερο όμως είναι να εύχεται για την πνευματική του πρόοδο και τη σύνδεσή του με την Εκκλησία, έστω και παρά την αποσύνδεσή του από τον ίδιο. Να εύχεται και όχι να απεύχεται.

Το έργο του εξομολόγου δεν είναι μόνο η απλή ακρόαση των αμαρτιών του εξομολογούμενου και η ανάγνωση στο τέλος της συγχωρητικής ευχής. Ούτε πάλι περιορίζεται μόνο στην ώρα της εξομολογήσεως. Ο εξομολόγος σαν καλός πατέρας φροντίζει συνεχώς το τέκνο του, το ακούει και το παρακολουθεί προσεκτικά, το νουθετεί κατάλληλα, το κατευθύνει ευαγγελικά, τονίζει τα τάλαντά του, δεν του θέτει υπερβολικά βάρη, το κανονίζει μέτρια όταν πρέπει, το οικονομεί όταν απογοητεύεται, βαρύνεται, δυσανασχετεί, αποκάμνει, το θεραπεύει ανάλογα, δεν το αποθαρρύνει ποτέ, συνεχίζοντας τον αγώνα παθοκτονίας και αρετοσυγκομιδής, μορφώνοντας στην ψυχή του την αθάνατη Χριστό.

Η αναπτυσσόμενη αυτή πατρική και υιική σχέση εξομολόγου και εξομολογούμενου δημιουργεί μία άνεση, εμπιστοσύνη, σεβασμό, ιερότητα και ανάταση. Ο εξομολογούμενος ανοίγει την καρδιά του στον εξομολόγο και του εκθέτει τα πιο κρύφια, τα πιο δόλια, τα πιο ακάθαρτα, όλα τα μυστικά του, πράξεις απόκρυφες και επιθυμίες βλαβερές, ακόμη και αυτά που δεν θέλει να ομολογήσει στον ίδιο του τον εαυτό και δεν λέει στον πιο στενό συγγενή του και τον καλύτερο φίλο του. Έτσι ο εξομολόγος θα πρέπει απόλυτα να σεβασθεί αυτή την απεριόριστη εμπιστοσύνη του εξομολογούμενου. Η εμπιστοσύνη αυτή επαυξάνεται οπωσδήποτε και από το γεγονός ότι ο εξομολόγος είναι αυστηρά δεσμευμένος, μέχρι θανάτου μάλιστα, από τους θείους και Ιερούς Κανόνες της Εκκλησίας με το απόρρητο της εξομολογήσεως.
Στην ορθόδοξη εξομολογητική δεν υπάρχουν βέβαια γενικές συνταγές, γιατί η πνευματική καθοδήγηση της κάθε μοναδικής ψυχής γίνεται εξατομικευμένα. Ο κάθε άνθρωπος είναι ανεπανάληπτος, με ιδιαίτερη ψυχοσύνθεση, άλλο χαρακτήρα, διάφορες δυνάμεις και δυνατότητες, όρια, εφέσεις, αντοχές, γνώσεις, ανάγκες και διαθέσεις. Ο εξομολόγος με τη Χάρη του Θεού και τη θεία φώτιση θα πρέπει να διακρίνει όλ' αυτά, ώστε ν' αποφασίσει τί καλύτερα θα πρέπει να χρησιμοποιήσει για να βοηθήσει τον εξομολογούμενο. Άλλοτε χρειάζεται η επιείκεια και άλλοτε η αυστηρότητα. Δεν είναι για όλους πάντοτε τα ίδια. Ούτε ο εξομολόγος θα πρέπει νάναι πάντα αυστηρός, έτσι μόνο για να λέγεται αυστηρός και να εκτιμάται. Ούτε υπερβολικά επιεικής, για να προτιμάται και να λέγεται πνευματικός πατέρας πολλών. Χρειάζεται φόβος Θεού, διάκριση, τιμιότητα, ειλικρίνεια, ταπείνωση, μελέτη, γνώση και προσευχή.

Η «οικονομία» δεν απαιτείται από τον εξομολογούμενο. Ούτε είναι ορθό να γίνει κανόνας από τον εξομολόγο. Η «οικονομία» θα πρέπει να παραμείνει εξαίρεση. Η «οικονομία» επίσης θα πρέπει να είναι πάντα προς καιρόν (Αρχιμ. Γεώργιος Γρηγοριάτης). Όταν εκλείψουν οι λόγοι που την επιβάλλουν ασφαλώς δεν θα πρέπει να χρησιμοποιείται. Για την ίδια αμαρτία μπορούμε να έχουμε πολλούς διαφορετικούς τρόπους προς αντιμετώπισή της.

Ο κανόνας δεν είναι πάντοτε απαραίτητος. Ο κανόνας δεν είναι τιμωρία. Είναι παιδαγωγία. Ο κανόνας δεν τίθεται προς ικανοποίηση του προσβληθέντος Θεού και εξιλέωση του αμαρτωλού ενώπιον της Θείας δικαιοσύνης. Αυτή είναι μια καθαρά αιρετική διδασκαλία. Ο κανόνας συνήθως τίθεται στην ανώριμη μετάνοια, προς συναίσθηση και συνειδητοποίηση του μεγέθους της αμαρτίας. Η αμαρτία κατά την ορθόδοξη διδασκαλία δεν είναι τόσο παράβαση του νόμου, όσο έλλειψη αγάπης στο Θεό. Αγάπα και κάνε ό,τι θέλεις, έλεγε ο ιερός Αυγουστίνος.

Ο κανόνας τίθεται προς ολοκλήρωση της μετάνοιας του εξομολογούμενου, γι' αυτό, καθώς ορθά λέγει ο π. Αθανάσιος Μετεωρίτης, όπως ο εξομολόγος δεν επιτρέπεται να κοινοποιεί τις αμαρτίες του εξομολογούμενου, έτσι κι ο εξομολογούμενος δεν επιτρέπεται να κοινοποιεί στους άλλους τον κανόνα που του έθεσε ιδιαίτερα ο εξομολόγος, που είναι συνισταμένη πολλών παραμέτρων.

Ο εξομολόγος λειτουργεί ως χορηγός της χάριτος του Αγίου Πνεύματος. Κατά την ώρα του μυστηρίου δεν λειτουργεί ως ψυχολόγος και επιστήμονας. Λειτουργεί ως ιερεύς, ως έμπειρος ιατρός, ως φιλόστοργος πατέρας. Ακούγοντας τ' αμαρτήματα του εξομολογούμενου προσεύχεται να τον φωτίσει ο Θεός. να δώσει το καλύτερο φάρμακο προς θεραπεία, να σφυγμομετρήσει τον βαθμό και την ποιότητα της μετανοίας του. Ο εξομολόγος δεν στέκεται απέναντι στον εξομολογούμενο με περιέργεια, καχυποψία, ζήλεια, υπερβολική αυστηρότητα, εξουσιαστικότητα και αλαζονεία, αλλά ούτε και αδιάφορα, επιπόλαια, απρόσεκτα και κουρασμένα. Η ταπείνωση, η αγάπη και η προσοχή του εξομολόγου θα βοηθήσει πολύ τον εξομολογούμενο. Ούτε ο εξομολόγος θα πρέπει να κάνει πολλές, περιττές και αδιάκριτες ερωτήσεις. Ιδιαίτερα θα πρέπει να διακόπτει τις λεπτομερείς περιγραφές διαφόρων αμαρτημάτων και ιδιαίτερα σαρκικών, ακόμη και τις αναφορές ονομάτων, ώστε ν' ασφαλίζεται περισσότερο. Ο εξομολογούμενος πάλι δεν θα πρέπει να φοβάται, να δειλιάζει και να ντρέπεται, αλλά να σέβεται, να εμπιστεύεται, να τιμά και να ευλαβείται τον εξομολόγο. Αυτό το κλίμα πάντως της ιερότητος, αλληλοσεβασμού και εμπιστοσύνης κυρίως θα το καλλιεργήσει, εμπνεύσει και δημιουργήσει ο εξομολόγος.

Η αγία μητέρα μας Ορθόδοξη Εκκλησία είναι το σώμα του Αναστημένου Χριστού, είναι ένα απέραντο θεραπευτήριο, αποθεραπείας των ασθενών αμαρτωλών πιστών, από τα τραύματα, τις πληγές και τις ασθένειες της αμαρτίας, των παθογόνων δαιμόνων και των ιοβόλων δαιμονικών παγίδων και επηρειών των δαιμονοκίνητων παθών.

Η Εκκλησία μας δεν είναι παράρτημα του υπουργείου κοινωνικής προνοίας, ούτε συναγωνίζεται να ξεπεράσει τους διάφορους συλλόγους κοινωνικής ευποιΐας, δίχως διόλου ν' αρνείται το σπουδαίο και αγαθό αυτό έργο και να μη το επιτελεί πλούσια, επαινετά και θαυμάσια, αλλά κυρίως είναι η χορηγός νοήματος της ζωής, λυτρώσεως και σωτηρίας των πιστών «υπέρ ων Χριστός απέθανεν» διά της συμμετοχής τους στα μυστήρια της Εκκλησίας. Το πετραχήλι του Ιερέως είναι πλάνη, όπως έλεγε ο Γέροντας Παΐσιος ο Αγιορείτης, που λειαίνει και ισιάζει τους ανθρώπους, είναι θεραπευτικό νυστέρι παθοκτονίας και όχι μιστρί εργασιομανίας ή σύμβολο εξουσίας. Είναι υπηρετική ποδιά διακονίας των ανθρώπων προς θεραπεία και σωτηρία.
Ο Θεός χρησιμοποιεί τον ιερέα για τη συγχώρηση του πλάσματός του. Το λέγει χαρακτηριστικά η ευχή: «Ο Θεός συγχωρήσαι σοι δι' εμού του αμαρτωλού πάντα, και εν τω νυν αιώνι και εν τω μέλλοντι. και ακατάκριτόν σε παραστήσαι εν τω φοβερώ αυτού Βήματι. περί δε των εξαγορευθέντων εγκλημάτων μηδεμίαν φροντίδα έχων, πορεύου εις ειρήνην». Ανεξομολόγητες αμαρτίες θα βαραίνουν τον άνθρωπο και στον μέλλοντα αιώνα. Εξομολογημένες αμαρτίες δεν εξομολογούνται. Είναι σαν να μη πιστεύει κανείς στην χάρη του μυστηρίου. Ο Θεός τα γνωρίζει, αλλά θα πρέπει προς άφεση, ταπείνωση και ίαση να εξαγορευθούν. Η ενίοτε επιτίμηση αμαρτιών δεν αναιρεί την αγάπη της Εκκλησίας, αλλά αποτελεί παιδαγωγική επίσκεψη προς καλύτερη συναίσθηση των πταισμάτων.

Κατά τον όσιο Νικόδημο τον Αγιορείτη «η εξομολόγησις είναι μία θεληματική διά στόματος φανέρωσις των πονηρών έργων και λόγων και λογισμών, κατανυκτική, κατηγορητική, ευθεία, χωρίς εντροπήν, αποφασιστική, προς νόμιμον πνευματικόν γινομένη». Ο θεοφόρος όσιος ευσύνοπτα, μεστά και σημαντικά αναφέρει πως η εξομολόγηση πρέπει να γίνεται θεληματικά, ελεύθερα, αβίαστα, ανεξανάγκαστα, δίχως ο εξομολόγος ν' άγχεται να εκμαιεύσει την ομολογία του εξομολογούμενου. Με κατάνυξη, συναίσθηση δηλαδή της λύπης που προκάλεσε ειλικρινά με την αμαρτία στον Θεό. Όχι συναισθηματικά, υποκριτικά, λιπόψυχα δάκρυα. Κατάνυξη γνήσια που σημαίνει συντριβή, μεταμέλεια, μίσος της αμαρτίας, αγάπη της αρετής, επίγνωση ευγνωμοσύνης στον Δωρεοδότη Θεό. Κατηγορητική σημαίνει υπεύθυνη εξομολόγηση, δίχως δικαιολογίες, υπεκφυγές, στρεψοδικίες, ανευθυνότητες και μεταθέσεις, με ειλικρινή αυτομεμψία και γνήσια αυτοεξουθένωση, που φέρει τη χαρμολύπη και το χαροποιό πένθος της Εκκλησίας. Ευθεία σημαίνει εξομολόγηση με κάθε ειλικρίνεια, ευθύτητα και ακρίβεια, ανδρεία και θάρρος, αυστηρότητα και γενναιότητα. Συμβαίνει ακόμη και την ώρα αυτή ο άνθρωπος να μη παραδέχεται την ήττα του, την πτώση και την αδυναμία του και με ωραιολογίες και μακρυλογίες να μεταθέτει τα ποσοστά ευθύνης του, με περιστροφές και μισόλογα, κατηγορώντας και τους άλλους, προκειμένου να φυλάξει ακόμη και τώρα ατσαλάκωτο το εγώ του. Χωρίς εντροπή εξομολόγηση σημαίνει παρουσίαση του πραγματικού οικτρού εαυτού μας. Η ντροπή είναι καλή προ της αμαρτίας και όχι μετά και μπροστά στον εξομολόγο. Η προ του εξομολόγου ντροπή λέγουν θα μας ελευθερώσει από τη ντροπή στην έσχατη κρίση, αφού ό,τι συγχωρήσει ο εξομολόγος δεν θα ξανακριθεί. Αποφασιστική εξομολόγηση σημαίνει να είναι καθαρή, συγκεκριμένη, ειλικρινής και με την απόφαση να μη επαναλάβει τα εξομολογηθέντα αμαρτήματα ο πιστός. Ακόμη η εξομολόγηση θα πρέπει να είναι συνεχής, ώστε τα φιλεπίστροφα, κατά τον όσιο Ιωάννη της Κλίμακος, πάθη να μη ισχυροποιούνται, αλλά αντίθετα σύντομα να θεραπεύονται. Έτσι δεν λησμονούνται οι αμαρτίες, υπάρχει τακτικός έλεγχος, αυτοπαρατήρηση, αυτοέλεγχος, αυτογνωσία και αυτομεμψία, δεν εγκαταλείπει η Θεία Χάρη και οι δαιμονικές παγίδες συντρίβονται ευκολότερα και η μνήμη του θανάτου δεν είναι φοβερή και τρομακτική.

Συμβαίνει συχνά-πυκνά και τ' ομολογούμε με πολύ πόνο και περισσή αγάπη το κήρυγμα να μην είναι τόσο ορθόδοξο. Δηλαδή να εξαντλείται σ' ένα ακόμη σχολιασμό της φθηνής επικαιρότητος και να μετατρέπεται κατά κάποιο τρόπο ο ιερός άμβωνας σε τηλεοπτικό «παράθυρο», όπου λέμε και εμείς τη γνώμη μας για τα τρέχοντα και συμβαίνοντα. Όμως τ' ορθόδοξο κήρυγμα κυρίως είναι εκκλησιολογικό, χριστολογικό, σωτηριολογικό, αγιολογικό και ψυχωφελές. Το κήρυγμα της μετανοίας από των Προφητών, του Τιμίου Προδρόμου, του Σωτήρος Χριστού και πάντων των αγίων παραμένει λίαν επίκαιρο και αναγκαίο. Βασική προϋπόθεση της μετοχής στ' άγια μυστήρια και της ανοδικής πνευματικής πορείας είναι η καθαρότητα της καρδιάς. Καθαρότητα από την ποικίλη αμαρτία, το πνεύμα της απληστίας και της ευδαιμονίας της σύγχρονης υπερκαταναλωτικής κοινωνίας, το πνεύμα της αντίθεης υπερηφάνειας ενός κόσμου ναρκισσευόμενου, ατομικιστικού, αταπείνωτου, αφιλάνθρωπου, υπερφίαλου και παράδοξου, το δαιμονικό πνεύμα των πονηρών λογισμών, των φαντασιών και φαντασιώσεων, των καχυποψιών και ζηλοφθονιών, των ακάθαρ­των και σκοτεινών.

Κατάντησε δυσεύρετο κόσμημα η καθαρότητα της καρδιάς, στις αδελφικές σχέσεις, τις συζυγίες, τις συναδελφικές υποχρεώσεις, τις φιλίες, τις συζητήσεις, τις σκέψεις, τις επιθυμίες, τις ιερατικές κλήσεις. Τα λεγόμενα μέσα μαζικής ενημερώσεως ξέπεσαν σε ρυπογόνες εστίες. Λησμονήθηκε η νηπτική εγρήγορση, η ασκητική νηφαλιότητα, η παραδοσιακή ολιγάρκεια, απλότητα και λεβεντιά. Έτσι μολύνεται το λογιστικό της ψυχής, διεγείρεται στην απληστία το επιθυμητικό και αμβλύνεται σοβαρά το βουλητικό, ώστε αδύναμος ο άνθρωπος να παρασύρεται στο κακό δίχως φραγμό και όρια.

Επικρατεί η αυτοδικαίωση, η δικαιολόγηση των παθών, η ωραιοποίηση της αμαρτίας, η κατοχύρωσή της διά νέων ψυχολογικών ερεισμάτων. Θεωρείται μείωση, αδυναμία και λάθος η παραδοχή του λάθους, η ανάληψη της ευθύνης και η ταπεινή αποδοχή του σφάλματος. Η συνεχής δικαιολόγηση του εαυτού μας και η επιμελημένη μετάθεση ευθυνών δημιουργούν ένα άνθρωπο συγχυσμένο, διχασμένο, ταραγμένο, ταλαιπωρημένο, δυστυχισμένο και εγωπαθή, εμπαιζόμενο από τον δαίμονα, αιχμαλωτιζόμενο από αυτόν στ' άφωτα δίχτυα του.

Κυριαρχεί ένας ανόητος ορθολογισμός, ο οποίος επιλέγει ευαγγελικές αρετές και συνοδικούς κανόνες, κατά την αρέσκεια, προτίμηση και ευκολία, σε σοβαρά θέματα νηστειών, εγκράτειας, τεκνογονίας, ήθους, σεμνότητος, αιδούς, τιμιότητος και ακριβείας.



Κατόπιν όλων τούτων, τα οποία δεν νομίζω ότι υπερβάλλουμε, θεωρούμε ότι οι εξομολόγοι δεν έχουν εύκολο έργο. Δεν αρκεί πλέον η χειραγωγία στη μετάνοια και η καλλιέργεια της ταπεινώσεως, αλλά χρειάζεται το ποίμνιο κατήχηση, επαναευαγγελισμό, κα­τάρτιση, μεταβολισμό πνευματικό προς απόκτηση ισχυρών αντισωμάτων. Απαραίτητη η αντίσταση, αντίδραση και αντιμετώπιση του σφοδρού ρεύματος της αποϊεροποιήσεως, της εκκοσμικεύσεως, του αποηρωισμού, του ευδαιμονισμού, του πλουτισμού και κορεσμού. Ιδιαιτέρως προσοχής, διδαχής και αγάπης έχουν ανάγκη οι νέοι, που η αγωγή δεν τους βοηθά να συνειδητοποιήσουν το νόημα και το σκοπό της ζωής, το κενό, το άκοσμο, το άνομο, το άφωτο της αμαρτίας.

Σοβαρό πρόβλημα αποτελεί ακόμη και για τους χριστιανούς μας η αγχώδης συχνά αναζήτηση μιας ά­κοπης, άμοχθης και άλυπης ζωής. Αναζητούμε Κυρηναίους. Δεν αποδεχόμεθα την άρση του προσωπικού μας σταυρού. Δεν γνωρίζουμε το βάθος και το εύρος του σταυρού. Προσκυνούμε τον σταυρό στην εκκλησία, κάνουμε τον σταυρό μας, αλλά δεν ασπαζόμαστε τον προσωπικό μας σταυρό. Τελικά θέλουμε ένα ασταύρωτο Χριστιανισμό. Δεν υπάρχει όμως Πάσχα δίχως Μεγάλη Παρασκευή.

Τιμάμε τους μάρτυρες και τους οσίους, αλλά δεν θέλουμε εμείς καμιά κακοπάθεια, καμιά καθυστέρηση, καμιά δυσκολία. Δυσκολευόμαστε στη νηστεία, δυσανασχετούμε στην ασθένεια, δεν ανεχόμαστε πικρό λόγο, ακόμη και όταν φταίμε, οπότε πώς να υπομένουμε αδικία, συκοφαντία, κατατρεγμό και εξορία, όπως οι άγιοί μας; Είναι γεγονός αδιαμφισβήτητο πως το σύγχρονο κοσμικό πνεύμα της ευκολίας, της ανέσεως και του υπερκαταναλωτισμού έχει επηρεάσει ισχυρά το μέτρο της πνευματικής ζωής. Θέλουμε γενικά ένα αντιασκητικό Χριστιανισμό. Η Ορθοδοξία όμως βάση έχει το ασκητικό Ευαγγέλιο.

Ένα άλλο μεγάλο πρόβλημα της εποχής μας είναι η νοσηρή και υπερβολική εμπιστοσύνη του ανθρώπου στη λογική, τη διάνοια, τη γνώση και την κρίση του. Πρόκειται για τον παχυλό και κουραστικό εν τέλει ορθολογισμό. Η νηπτική ορθόδοξη θεολογία μας δι­δάσκει το νου να τον έχουμε εργαλείο και να τον κατεβάσουμε στην καρδιά. Η Εκκλησία μας δεν καλλιεργεί και παράγει διανοούμενους. Για μας ο ορθολογισμός δεν είναι φιλοσοφική νοοτροπία, αλλά μία καθαρά αμαρτητική βιοθεωρία, μία μορφή αθεΐας, αφού αντιβαίνει στην εντολή της πίστεως, της ελπίδος, της αγάπης και της εμπιστοσύνης στον Θεό. Ο ορθολογιστής κρίνει τα πάντα με την κρισάρα του μυαλού, μόνο με τον πεπερασμένο νου του, κέντρο είναι ο εαυτός του και το κυρίαρχο εγώ του και δεν εμπιστεύεται τη θεία Πρόνοια, τη θεία Χάρη και θεία Βοήθεια στη ζωή του.

Θεωρώντας συχνά τον εαυτό του αλάνθαστο ο ορθολογιστής δεν επιτρέπει στον Θεό να επέμβει στη ζωή του και να τον κρίνει. Έτσι δεν θεωρεί ότι έχει ανάγκη εξομολογήσεως. Ο άγιος Συμεών ο Νέος Θεολόγος όμως λέγει πως το να νομίζει κάποιος πως δεν έπεσε σε αμαρτήματα, αυτό είναι η πιο μεγάλη πτώση και πλάνη και το πιο μεγάλο αμάρτημα. Παρασυρμένοι ορισμένοι νεώτεροι θεολόγοι μιλούν γι' αστοχία και όχι για αμαρτία, θέλοντας ν' αμβλύνουν τη φυσική διαμαρτυρία της συνειδήσεως. Η αυτάρκεια ορισμένων εκκλησιαζομένων και νηστευόντων χριστιανών κρύβει ενίοτε ένα λανθάνοντα φαρισαϊσμό, ότι δεν είναι όπως οι λοιποί των ανθρώπων και ως εκ τούτου δεν χρήζουν εξομολογήσεως.

Κατά τους αγίους πατέρες της Εκκλησίας μας το μεγαλύτερο κακό είναι η υπερηφάνεια, η μητέρα όλων των παθών κατά τον όσιο Ιωάννη της Κλίμακος. Πρόκειται για πολύτεκνη μητέρα με πρώτες θυγατέρες την κενοδοξία και την αυτοδικαίωση. Η υπερηφάνεια είναι μία μορφή άρνησης Θεού, είναι εφεύρεση των πονηρών δαιμόνων, αποτέλεσμα πολλών κολακειών και επαίνων, που επιφέρει την εξουδένωση και εξουθένωση των ανθρώπων, τη θεομίσητη κατάκριση, τον θυμό, την οργή, την υποκρισία, την ασπλαχνία, τη μισανθρωπία, τη βλασφημία. Η υπερηφάνεια είναι ένα πάθος φοβερό, δύσκολο, δυνατό και δυσθεράπευτο. Η υπερηφάνεια επίσης είναι πολυδύναμη και πολυπρόσωπη. Εκδηλώνεται ως ματαιοδοξία, μεγαλαυχία, οίηση, αλαζονεία, υπεροψία, φυσίωση, τύφωση, καύχηση, ιταμότητα, έπαρση, μεγαλομανία, φιλοδοξία, φιλαυτία, φιλαρέσκεια, φιλοχρηματία, φιλοσαρκία, φιλαρχία, φιλοκατηγορία και φιλονικία. Ακόμη ως αυταρέσκεια, προσωποληψία, αυθάδεια, αναίδεια, παρρησία, αναλγησία, αντιλογία, ισχυρογνωμοσύνη, ανυπακοή, ειρωνεία, πείσμα, περιφρόνηση, προσβολή, τελειομανία και υπερευαισθησία. Η υπερηφάνεια τελικά οδηγεί στην αμετανοησία.

Όργανο της υπερηφάνειας συχνά γίνεται η γλώσσα. Με την αργολογία, τη φλυαρία, την πολυλογία, το κουτσομπολιό, τη μωρολογία, τη ματαιολογία, την ανειλικρίνεια, την αδιακρισία, τη διγλωσσία, τη διπλωματία, την ευτραπελία, την προσποίηση και τον εμπαιγμό.

Από τα επτά θανάσιμα αμαρτήματα προέρχονται πολλά άλλα πάθη. Αφού αναφέραμε τα της υπερηφάνειας, ερχόμαστε στη φιλαργυρία, που γεννά τη φιλοχρηματία, την πλεονεξία, την απληστία, την τσιγγουνιά, την ανελεημοσύνη, τη σκληροκαρδία, την απάτη, την τοκογλυφία, την αδικία, τη δολιότητα, τη σιμω­νία, τη δωροληψία, τον τζόγο. Η πορνεία έχει μύριες εκφάνσεις όπως ο φθόνος με τις ύπουλες και πονηρές κακίες του, η αχόρταγη γαστριμαργία, ο θυμός και η ύποπτη ακηδία και αμέλεια.

Ιδιαιτέρως προσοχής χρήζουν πολλά ανορθόδοξα στοιχεία στην οικογενειακή ζωή και φρονούμε πως θα πρέπει να θεαθούν προσεκτικά από εξομολόγους και εξομολογουμένους. Η αποφυγή της τεκνογονίας, η ειδωλοποίηση των τέκνων, θεωρούμενα προέκταση του εγώ των γονέων, υπερπροστατευόμενα, παρακολουθούμενα συνεχώς και εξουσιαζόμενα βάναυσα. Ο γάμος είναι στίβος ταπεινώσεως, αλληλοπεριχωρήσεως και αλληλοσεβασμού και όχι παράλληλη όδευση δύο εγωισμών, παρά την ισόβια σύζευξη και συνύπαρξη. Χορεύει ο δαίμονας όταν δεν υπάρχει συγχώρεση στις ανθρώπινες αδυναμίες και τα καθημερινά σφάλματα. Οι γονείς θα βοηθήσουν σημαντικά τα παιδιά τους όχι με την πλούσια ευγένεια έξω από το σπίτι αλλά με το ειρηνικό, νηφάλιο και αγαπητικό παράδειγμα καθημερινά μέσα στο σπίτι τους. Η συμμετοχή των παιδιών μαζί με τους γονείς τους στο μυστήριο της εξομολογήσεως θα τους ενδυναμώσει με τη θεία Χάρη και θα τους στερεώσει στη βιωματική εμπειρία με τον Χριστό. Ζητώντας οι σύζυγοι ειλικρινά συγγνώμην διδάσκουν τα παιδιά τους την ταπείνωση, που καίει τις δαιμονικές πλεκτάνες. Σ' ένα σπιτικό που ανθεί η αγάπη, η ομόνοια, η κατανόηση, η ταπείνωση και ειρήνη υπάρχει πλούσια η ευλογία του Θεού και γίνεται κάστρο απόρθητο στην κακία του κόσμου. Η με τη συγχωρητικότητα αγωγή των παιδιών δημιουργεί μία υγιά οικογενειακή εστία που τα εμπνέει και τα ενισχύει για το μέλλον τους.

Ένα άλλο μεγάλο θέμα, που αποτελεί σοβαρό εμπόδιο για τη μετάνοια και την εξομολόγηση είναι η αυτοδικαίωση, που μαστίζει και πολλούς ανθρώπους της Εκκλησίας. Βάση της έχει, όπως είπαμε, τη δαιμονική υπερηφάνεια. Κλασικό παράδειγμα ο Φαρισαίος της παραβολής του Ευαγγελίου.
Ο αυτοδικαιούμενος άνθρωπος έχει φαινομενικά καλά, για τα οποία υπεραίρεται και θέλει να τιμάται και επαινείται. Χαίρεται να τον κολακεύουν, να εξουθενώνει και ταπεινώνει τους άλλους. Αυτοεκτιμάται υπερβολικά, αυτοδικαιώνεται παράφορα και θεωρεί τον Θεό αναγκαστικά υποχρεωμένο να τον ανταμείψει. Πρόκειται τελικά για ταλαίπωρο άνθρωπο, όπου ταλαιπωρούμενος ταλαιπωρεί και τους άλλους. Διακατέχεται από νευρικότητα, ταραχή, απαιτητικότητα, που τον αυτοφυλακίζει και δεν τον αφήνει ν' ανοίξει τη θύρα του θείου ελέους, διά της μετανοίας.

Γέννημα της υπερηφάνειας είναι και η κατάκριση, που δυστυχώς αποτελεί συνήθεια και πολλών χριστιανών, που ασχολούνται περισσότερο με τους άλλους παρά με τον εαυτό τους. Φαινόμενο της εποχής μας και της κοινωνίας που ωθεί τον κόσμο στη συνεχή ετεροπαρατήρηση και όχι την αυτοπαρατήρηση. Οι μύριες ασχολίες και δραστηριότητες του σύγχρονου ανθρώπου δεν τον θέλουν να μείνει ποτέ μόνο προς μελέτη, περίσκεψη, προσευχή, αυτογνωσία, αυτομεμψία, αυτοέλεγχο και μνήμη θανάτου. Τα λεγόμενα μέσα μαζικής ενημερώσεως ασταμάτητα ασχολούνται σκανδαλοθηρικά, επίμονα και μακρόσυρτα με τα πάθη, τις αμαρτίες, τα παραπτώματα των άλλων. Όλ' αυτά προκαλούν, εντυπωσιάζουν και αν δεν σκανδαλίζουν πάντως φορτώνουν την ψυχή και το νου με τα βρωμερά και άσχημα και μάλιστα καθησυχάζουν, αφού εμείς είμαστε καλύτεροι. Έτσι ο άνθρωπος συνηθίζει στη μετριότητα, χλιαρότητα και εφημερότητα της φθηνής καθημερινότητος, μη συγκρινόμενος με τους αγίους και τους ήρωες.

Έτσι η κατάκριση κυριαρχεί στις μέρες μας, θεωρώντας ο άνθρωπος ότι ενεργεί δίκαιη κάθαρση, σπιλώνοντας άλλους και μολύνοντας τον εαυτό του, δημιουργώντας κακίες, μίση, έχθρες, μνησικακίες, ζηλοφθονίες και ψυχρότητες. Ο άγιος Μάξιμος ο Ομολογητής μάλιστα αναφέρει πως εκείνος που περιεργάζεται συνεχώς τις αμαρτίες των άλλων ή κρίνει τον αδελφό του από υποψία και μόνο, αυτός δεν έκανε ακόμη αρχή μετανοίας, ούτε άρχισε την έρευνα για να γνωρίσει τις αμαρτίες του.

Λέγονται πολλά και διάφορα. ένα τελικά είναι το καίριο, σημαντικό και εξέχον. η σωτηρία μας, για την οποία δεν πολυνοιαζόμαστε παντοτεινά. Η σωτηρία δεν επιτυγχάνεται παρά μόνο με ειλικρινή μετάνοια και καθαρή εξομολόγηση. Η μετάνοια δεν ανοίγει μόνο τον ουράνιο παράδεισο, αλλά και τον επίγειο με την πρόγευση, έστω εν μέρει, της ανεκλάλητης χαράς της ατελεύτητης βασιλείας των ουρανών και της υπέροχης ειρήνης από τώρα. Οι εξομολογημένοι άνθρωποι μπορούν νάναι οι αληθινά γνήσια χαρούμενοι, οι ειρηνικοί και ειρηνοφόροι, οι κήρυκες της μετανοίας, της αναστάσεως, της μεταμορφώσεως, της ελευθερίας, της χάριτος, της ευλογίας του Θεού στις ψυχές τους και τη ζωή τους. Η πλούσια χάρη του Θεού κάνει τον λύκο πρόβατο, λέγει ο άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος. Καμιά αμαρτία δεν υπερβαίνει την αγάπη του Θεού. Κανείς αμαρτωλός αν θέλει δεν αδυνατεί ν' αγιάσει. Μας το αποδεικνύουν οι πολλοί μετανοημένοι άγιοι του Συναξαριστή.

Ο εξομολόγος εξομολογεί και συγχωρεί τους εξομολογούμενους με τ' άγιο πετραχήλι του. Δεν μπορεί όμως να αυτοεξομολογηθεί και να θέσει ο ίδιος το πετραχήλι του στο κεφάλι του για να συγχωρηθεί. Πρέπει απαραίτητα να σκύψει σε άλλο οπωσδήποτε πετραχήλι. Έτσι λειτουργεί ο πνευματικός νόμος, έτσι τα έθεσε η πανσοφία και η φιλευσπλαγχνία του Θεού.

Δεν μπορεί να εξομολογούμε και να μη εξομολογούμεθα. Να διδάσκουμε και να μη πράττουμε. Να μιλάμε για μετάνοια και να μη μετανοούμε οι ίδιοι. Να μιλάμε για εξομολόγηση και να μη εξομολογούμεθα τακτικά. Ουδείς αυτοκαθαίρεται και ουδείς αυτοσυγχωρείται ποτέ. Οι ασύμβουλοι, οι ανυπάκουοι, οι ανεξομολόγητοι αποτελούν σοβαρό πρόβλημα της Εκκλησίας μας.

Αδελφοί μου αγαπητοί, το πετραχήλι του πνευματικού δύναται να γίνει θαυματουργό νυστέρι αφαιρέσεως κακοήθων όγκων, ν' αναστήσει νεκρούς, ν' ανανεώσει και μεταμορφώσει τον άκοσμο κόσμο, να χαροποιήσει γη και ουρανό. Η Εκκλησία μας εμπιστεύ­θηκε το μέγα λειτούργημα, το ιερό υπούργημα, στους ιερείς μας και όχι στους αγγέλους, για να τους πλησιάζουμε άνετα και άφοβα ως ομοιοπαθείς και ομόσαρκους.

Όλα τα παραπάνω, ειλικρινά και διόλου ταπεινόσχημα, ειπώθηκαν από ένα συναμαρτωλό, που δεν θέλησε να κάνει τον δάσκαλο, αλλά τον συναγωνιζόμενο συμμαθητή σας. Θέλησε από αγάπη να σας θυμίσει με απλά και άτεχνα λόγια τη ζώσα παράδοση της αγίας μητέρας μας Εκκλησίας επί του πάντοτε επίκαιρου θέματος της θεοΰφαντης και θεομακάριστης μετάνοιας και της θεοπαράδοτης και θεαγάπητης ιεράς Εξομολογήσεως.

«ΜΕΤΑΝΟΙΑ ΚΑΙ ΕΞΟΜΟΛΟΓΗΣΗ» ΜΟΝΑΧΟΥ ΜΩΥΣΕΩΣ ΑΓΙΟΡΕΙΤΟΥ ΕΚΔΟΣΕΙΣ «ΟΡΘΟΔΟΞΟΣ ΚΥΨΕΛΗ». ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ