«Όταν
αμαρτάνεις, να μην απελπίζεσαι. Με θάρρος και ελπίδα στο Θεό να
μετανοείς και να πηγαίνεις στον Πνευματικό που σου έχω υποδείξει, αν δεν
μπορώ εγώ, και να τα εξομολογείσαι. Έτσι μόνο θα σωθείς».
|
|
|
Με το νέο ή με το παλαιό ημερολόγιο, Γέροντα;
Όταν
τον ρωτούσε κανείς ποιο είναι το σωστό ημερολόγιο, το παλαιό ή το νέο
,συνήθιζε να απαντάει ότι αυτό είναι επιστημονικό θέμα, να πάτε στους
επιστήμονες να σας πουν. Κι έλεγε ότι ο ίδιος ποτέ δεν θα έφευγε από την
Εκκλησία, οτιδήποτε κι αν συνέβαινε, και συμβούλευε μερικούς κληρικούς,
που είχανε διαφορές με την επίσημη Εκκλησία, να κάνουν το παν να
γεφυρώσουν την διαφορά και να επιστρέψουν στην Εκκλησία. Έλεγε μάλιστα:
προτιμώ να πλανώμαι μέσα στην Εκκλησία, παρά να φύγω από την Εκκλησία.
Κι έλεγε ότι δεν θα ήθελε να σωθεί μόνος του, δίχως την Εκκλησία κι ότι
δεν θα εγκατέλειπε το πλοίο της Εκκλησίας, γιατί έπαθε ρωγμή ή γιατί
κινδύνευε. [Πορ.44]
…διότι έχω αποθάνει!
Ένας
πολύ μορφωμένος άνθρωπος εδώ στην Αθήνα, πνευματικό τέκνο του Γέροντος
Πορφυρίου, που για χρόνια, όποιο πρόβλημα κι αν είχε, πήγαινε στο
Γέροντα ή του τηλεφωνούσε για να τον συμβουλευτεί, τις ημέρες που
εκοιμήθη ο Γέρων Πορφύριος, έλειπε στο εξωτερικό κι έτσι δεν
πληροφορήθηκε την κοίμησή του.
Όταν
λοιπόν επέστρεψε στην Αθήνα, αντιμετώπισε ένα οικογενειακό πρόβλημα και
θέλησε να συμβουλευτεί, όπως πάντα, το Γέροντα. Σήκωσε το τηλέφωνο,
σχημάτισε τον αριθμό του τηλεφώνου, που ήταν στο δωμάτιο του Γέροντος,
και ακούει να του απαντά ο ίδιος ο Γέρων Πορφύριος.
Αφού
τον χαιρέτησε και ζήτησε την ευχή του, του μίλησε για το πρόβλημά του
και του ζήτησε τη συμβουλή του. Ο Γέρων Πορφύριος του είπε τι έπρεπε να
κάνει και τι ν’ αποφύγει. Το πνευματικό αυτό τέκνο του τον ευχαρίστησε
και του είπε: «Θα έρθω, Γέροντα, να σας δω μόλις μπορέσω». Του λέει τότε
ο Γέρων Πορφύριος:
«Να μη ξαναπάρεις στο τηλέφωνο, διότι έχω αποθάνει». [ Ι 137π.]
Όταν βλέπεις κάτι και αντιδράς μέσα σου, και σφίγγεσαι να μη μιλήσεις, ήδη δεν είσαι εντάξει με αυτό το σφίξιμο
Ήμουν στενοχωρημένος και με συμβούλευσε:
«Δε
σου είπα και άλλη φορά, όταν ανοίξεις τελείως την καρδιά σου στον
Κύριο, χωρίς σφίξιμο, μπαίνει ο Κύριος μέσα , και την καθιστά ανίκανη να
αμαρτήσει; Κατάλαβες; Ανίκανους στο κακό.
Ο Κύριος μέσα στην καρδιά μας αγαπάει, φέρνει πραότητα, καλοσύνη.
Και να θέλουμε να θυμώσουμε, να κάνουμε στον άλλο κακό, δεν μπορούμε.
Τότε ισχύει «Ζω δε ουκέτι εγώ».
Το ζεις και το φωνάζεις μέσα σου.
Ο Παύλος πια τρελάθηκε από τη χαρά του και το διαλαλούσε.
Μα αλλάζει ο Χριστός; Όπως ήταν τότε, είναι και τώρα…
Γιατί μωρέ, αφού τα λέμε και τα αποφασίζουμε, ύστερα τι παθαίνουμε και γυρίζουμε στα ίδια και πρέπει να ξαναλέμε τα ίδια;
Παρ’ το εγωιστικά και μην αφήνεις τον εαυτό σου να δίνει ικανοποίηση στο διάβολο.
Δώσου εξ ολοκλήρου στον Χριστό, με ένθερμο έρωτα, με λαχτάρα.
Όταν βλέπεις κάτι και αντιδράς μέσα σου, και σφίγγεσαι να μη μιλήσεις, ήδη δεν είσαι εν τάξει με αυτό το σφίξιμο». [ Α 51π.]
Όταν σε πιάνει κατάθλιψη
- Σ’
εσάς την ίδια, κυρία Χ., τι έλεγε ο Γέροντας τις ώρες της μοναξιάς και
του πόνου σας, που ο άνδρας σας πέθανε τόσο πρόωρα και τόσο νέος;
- Με
βοήθησε πάρα πολύ ο Γέροντας τις στιγμές εκείνες, που είναι φυσικό να
σε πιάνει η κατάθλιψη κι αρχίζουν να σε βασανίζουν τα ερωτηματικά:
«Γιατί, Θεέ μου, γιατί τόσο νωρίς;» Ένιωθα τότε μια ακηδία κι ένα
βούλιαγμα στο κάθισμα και δεν μπορούσα να σηκωθώ.
Με
συμβούλευσε τότε: «Μόλις αισθάνεσαι αυτό το πράγμα, να πετάγεσαι όρθια,
και να πηγαίνεις μια βόλτα στο βουνό». Κι όταν τον ρώτησα πώς να
έβγαινα έξω άμα ήταν βράδυ, μου απάντησε: «Άμα δεν μπορείς να βγεις, να
φέρνεις στο νου σου όλο ωραίες εικόνες, όπως, ας πούμε, εκείνο το πάρκο,
που είχατε επισκεφθεί με τον άνδρα σου και τα παιδιά σου, ή εκείνο το
ωραίο ηλιοβασίλεμα, που απολαύσατε στη θάλασσα. Θα διώχνεις τους
άσχημους λογισμούς και θα λες: «Κύριε Ιησού Χριστέ, ελέησε τον άνδρα
μου, ελέησε κι εμάς».
Μου εμφύσησε ,ακριβώς, αυτή την πεποίθηση ότι υπάρχει επικοινωνία μεταξύ της ζώσας και της θριαμβεύουσας Εκκλησίας.
[ Ι 171π.]
Να μην καταδικάζουμε το κακό ,αλλά να το διορθώνουμε
Ο
Γέροντας αποδεικνυόταν ανατόμος και θεραπευτής τόσο της ανθρώπινης
ψυχής, όσο και των ανθρώπινων ψυχικών σχέσεων. Μου έλεγε σχετικά: «Ο
σκοπός μας δεν είναι να καταδικάζουμε το κακό ,αλλά να το διορθώνουμε.
Με την καταδίκη ο άνθρωπος μπορεί να χαθεί∙ με την κατανόηση και τη
βοήθεια θα σωθεί. Τον αμαρτωλό πρέπει να τον αντικρίζουμε με αγάπη και
σεβασμό στην ελευθερία του. Όταν ένα οικογενειακό μας πρόσωπο ρίχνει ένα
βάζο από το τραπέζι, και το σπάει, συνήθως οργιζόμαστε. Αν εκείνη τη
στιγμή, την κρίσιμη, με μια κίνηση ψυχικής ανύψωσής μας, δείξουμε
κατανόηση και δικαιολογήσουμε τη ζημία, κερδίσαμε και την ψυχή μας και
την ψυχή του αδελφού μας. Κι αυτή είναι όλη η πνευματική ζωή μας: μια
κίνηση ανύψωσής μας, μέσα στις δοκιμασίες των θλίψεων, από την
αγανάκτηση του εγωισμού στην κατανόηση της αγάπης». [ Γ 37π.]
Προετοιμασία
«Όταν
πηγαίνεις να κοινωνήσεις τα άχραντα μυστήρια, πρόσεχε πολύ, έλεγε σε
έναν αδελφό. Πρέπει να πηγαίνεις με πολλή προετοιμασία. Να έχεις σύνεση,
εγκράτεια, νηστεία και πολλή αγάπη Χριστού. Να μην καθυστερείς
περισσότερο από 15 μέρες».
Αυτό το τελευταίο αφορούσε τη δική του περίπτωση, και φυσικά στον καθένα έλεγε αυτό που του ταίριαζε.
[ Τζ 146]
Να μη γίνεις μοναχός από ανάγκη
Επισκέφθηκε
το Γέροντα ένας νέος, που ήταν φορέας έιτζ. Ήταν απελπισμένος και
ρώτησε το Γέροντα, αν μπορεί να καταφύγει σε Μοναστήρι, για να γίνει
μοναχός. Εκείνος τον παρηγόρησε και του συνέστησε να καλλιεργήσει την
πίστη του στο Χριστό ως τη μόνη ελπίδα και καταφυγή για κάθε περίπτωση.
Για το Μοναστήρι του είπε, ότι η προσέλευση σ’ αυτό δεν πρέπει να
γίνεται από ανάγκη και απελπισία, αλλά από ελπίδα και αγάπη στο Χριστό. [
Γ 197]
Όταν ξημερώσει ,το σκοτάδι φεύγει
Ο
Γέροντας εξαγιαζόταν αγαπώντας. Μια μέρα μου είπε: «Όταν αγαπούμε το
Χριστό, τα αμαρτωλά μας πάθη υποχωρούν μόνα τους, χάνουν τη δύναμή τους,
μπροστά στη δύναμη της αγάπης. Όταν ξημερώσει και φωτίσει το δωμάτιό
μας ο ήλιος, το σκοτάδι φεύγει, δεν μπορεί να μείνει». [ Γ 427]
Δείχνεις ιδιαίτερη αδυναμία στο ένα από τα δύο σου παιδιά
Ο Γέροντας μεταξύ άλλων είχε πει:
- Ο σκοπός των χαρισμάτων του Θεού είναι, για να βοηθεί ο Θεός τον άνθρωπο μ’ αυτά.
Κι εξηγούσε:
- Και
σ’ εμένα καμιά φορά εκδηλώνεται η Χάρη Του. Όμως μόνο τότε, όταν
πρόκειται να βοηθήσει κάποια ψυχή. Να, πριν λίγο καιρό με πήρε ένας από
την Αμερική ,για να με ρωτήσει για κάποιο σοβαρό θέμα, που τον
απασχολούσε.
Εμένα
όμως με πληροφόρησε η Χάρη για ένα άλλο σοβαρό θέμα, που του συνέβαινε,
αλλά που αυτός δεν το είχε επισημάνει. Του είπα, λοιπόν:
«Πρόσεξε,
γιατί δείχνεις πολύ μεγάλη και ιδιαίτερη αδυναμία στο ένα από τα δύο
παιδιά σου και ασχολείσαι συνέχεια μ’ αυτό λόγω αδυναμίας. Όμως με την
στάση αυτή έχεις προκαλέσει σοβαρά τραύματα στην ψυχή του άλλου μικρού
παιδιού σου, του κοριτσιού∙ και ζηλεύει. Του έχουν δημιουργηθεί μεγάλα
ψυχολογικά προβλήματα κι αν δεν το προσέξεις τώρα αυτό που σου λέω, θα
του κάνεις μεγάλη ζημιά και υπεύθυνος θα είσαι εσύ. Πρόσεξε, λοιπόν, τι
κάνεις!» [ Χρ 356.358]
Έχουν κάνει όλες τις αμαρτίες κι εγώ τ’ αγαπώ!
Μου
έλεγε κάποια μέρα: «Έρχονται σε μένα καμιά φορά και αγόρια και
κορίτσια. Τα καημένα τα παιδιά και τι δεν έχουν κάνει, όλες τις αμαρτίες
τις σαρκικές τις έχουν κάνει, μα εγώ τ’ αγαπώ».
Ο
Γέροντας δε δικαιολογούσε τις πράξεις των παιδιών∙ τις χαρακτήριζε ως
σαρκικές αμαρτίες ,αλλά συγχρόνως τα αγαπούσε σαν πολύτιμες ψυχές «υπέρ
ων Χριστός απέθανε». Με την αγάπη του, τους προσείλκυε σαν μαγνήτης και
τους θεράπευε σταδιακά από τη σαρκολατρεία τους. Η πατερική αυτή στάση
του Γέροντα, παρεξηγήθηκε από μερικούς πουριτανούς συντηρητικούς, που
επένθησαν, και μερικούς ανεύθυνους προοδευτικούς, που πανηγύρισαν, για
την ίδια αιτία: για το ότι τάχα ο Γέροντας «ανέχεται» τις σαρκικές
αμαρτίες. Δεν καταλάβαιναν, ότι η αμαρτία δεν καταπολεμείται, ούτε με τη
μισαλλόδοξη καταδίκη του αμαρτωλού , ούτε με την ένοχη νομιμοποίηση της
πτώσης. Ο Γέροντας πολεμούσε αποτελεσματικά την αμαρτία, αγαπώντας τον
αμαρτωλό και βοηθώντας τον στην συνειδητοποίηση της ευθύνης για τις
πτώσεις του, και της δυνατότητας εν Χριστώ της απαλλαγής του και απ’
αυτές και από την ενοχή, δια της μετανοίας και της συγχωρήσεως και της
εν Χριστώ ζωής. Ήθελε να οδηγεί στην καινούργια ζωή, και όχι να
ταλαιπωρεί τις ψυχές με την παλιά. [ Γ 354π.]
Η μελαγχολία, η ταπείνωση και ο εξομολόγος
Κάποια
βραδιά είχαμε συγκεντρωθεί μια ομάδα μαζί με έναν Αγιορείτη. Νύχτωσε. Ο
καιρός ήταν ανταριασμένος και απειλητικός. Όμως, κοντά στο Γέροντα
και για όσους ακόμη δεν ήταν μαθημένοι στη σκοτεινή νύχτα της φύσης, δεν
ταραζότανε η γαλήνη. Ο Γέροντας μιλούσε για τη διαφορά της
ταπεινοφροσύνης από το πλέγμα της κατωτερότητας. Ο ταπεινός, έλεγε, δεν
είναι μια προσωπικότητα διαλυμένη. Έχει συνείδηση της κατάστασής του,
αλλά δεν έχει χάσει το κέντρο της προσωπικότητάς του. Ξέρει την
αμαρτωλότητά του, την μικρότητά του και δέχεται τις παρατηρήσεις του
πνευματικού του ,των αδελφών του. Λυπάται, αλλά δεν απελπίζεται.
Θλίβεται, αλλά δεν εξουθενώνεται και δεν οργίζεται. Ο κυριευμένος από
το πλέγμα της κατωτερότητας, εξωτερικά και στην αρχή, μοιάζει με τον
ταπεινό. Αν όμως, λίγο τον θίξεις ή και τον συμβουλεύσεις, τότε το
αρρωστημένο εγώ εξανίσταται, ταράζεται, χάνει κι αυτή τη λίγη ειρήνη που
έχει. Το ίδιο, έλεγε, συμβαίνει και με τον παθολογικά μελαγχολικό σε
σχέση με το μετανοούντα αμαρτωλό. «Ο μελαγχολικός περιστρέφεται κι
ασχολείται με τον εαυτό του και μόνο. Ο αμαρτωλός ,που μετανοεί κι
εξομολογείται, βγαίνει από τον εαυτό του. Αυτό το μεγάλο έχει η πίστη
μας: τον εξομολόγο, τον πνευματικό. Έτσι και το πεις στο Γέροντα, κι
έλαβες τη συγχώρηση, μη γυρνάς πίσω». Αυτό το τόνιζε πολύ . Να μην
ξαναγυρνά κανείς στα προηγούμενα, αλλά να προχωρά. Πόσους
αιχμαλωτισμένους στη μαύρη χώρα της απελπισίας δεν είχε σώσει την έσχατη
ώρα τραβώντας τους με τη δύναμη της παρρησίας του στο Θεό! [ Ι 237]
Μη λες όλη την ώρα : «Θεέ μου είμαι αμαρτωλός»!
Τον
Οκτώβριο του 1990 βρέθηκα, λόγω διαφόρων προβλημάτων, σε μια όχι καλή
πνευματική κατάσταση και δοκίμασα αφόρητους πειρασμούς.
Μη
έχοντας ούτε τη δύναμη να προσευχηθώ- ήταν ένα πολύ παράδοξο πράγμα-
περιορίστηκα για κάμποσες ημέρες, αντί άλλης προσευχής, να λέω: «Θεέ
μου, είμαι αμαρτωλός, δεν έχω τρόπο να μιλήσω μαζί σου». Και θυμόμουν το
Γέροντα, ο οποίος πολλές φορές μου είχε πει: «Ξέρεις, Νίκο, πόσο μεγάλη
δωρεά είναι το ότι μας έδωσε ο Θεός το δικαίωμα να του μιλούμε κάθε ώρα
και κάθε στιγμή και σε οποιαδήποτε θέση και αν βρισκόμαστε, κι εκείνος
να μας ακούει; Αυτή είναι η μεγαλύτερη τιμή που έχουμε. Γι’ αυτό πρέπει
να αγαπήσουμε το Θεό».
Ευρισκόμενος
,λοιπόν, σ’ εκείνη την πνευματική κατάπτωση που σας είπα, πήγα με τρεις
φίλους μου να συναντήσω το Γέροντα Πορφύριο. Μπήκαν πρώτα οι άλλοι και
τελευταίος μπήκα εγώ.
Μόλις
μπήκα μέσα, μου λέει: «Κάθισε , αμαρτωλέ». Μόλις μου το είπε αυτό,
κατάλαβα ότι όλο αυτό τον καιρό παρακολουθούσε την κατάσταση στην οποία
είχα περιέλθει .
Κι
όπως ήταν ξαπλωμένος στο κρεβάτι του ασθενής, με τις πολυπληθείς
ασθένειες που είχε, βρήκε τη δύναμη, σηκώθηκε και σαν θυμωμένος μου
είπε: «Πες, Νίκο, τίποτε άλλο, παρά όλη την ώρα λες: είμαι αμαρτωλός,
είμαι αμαρτωλός». Και συνέχισε το ίδιο σαν θυμωμένος: «Πες τίποτε άλλο
στο θεό. Κάνε προσευχή. Δεν κατάλαβες ότι αυτό ήταν πειρασμός και δεν
μπόρεσες ν’ αντισταθείς;»
Βγάνοντας
έξω, ο ένας από τους τρεις φίλους , μαζί με τους οποίους είχα πάει
εκείνη την ημέρα στο Γέροντα και στον οποίο αφηγήθηκα τι μου είχε πει ο
Γέροντας Πορφύριος, μου είπε ότι εκείνου του είχε διορθώσει και μια λέξη
στην προσευχή που έκαμνε. Του είπε: «Γιάννη, αυτή τη λέξη να μη τη λες
έτσι, αλλά να τη λες έτσι». [ Ι 160]
Δώσ’ της και κανένα φιλί
Σε έναν αδελφό είπε τα εξής:
«
Όταν σε μαλώνει η γυναίκα σου καμιά φορά που ασχολείσαι πολύ με τα
εκκλησιαστικά, μην της μιλάς. Πήγαινε μια βόλτα και, όταν της περάσει
και είναι εκεί στην κουζίνα να μαγειρεύει, χάιδεψέ της λίγο το κεφάλι
της ή δώσ’ της και κανένα φιλί στο μάγουλό της. Της αρέσει και θα τα
ξεχάσει όλα, ό,τι προηγουμένως της έκανες». [ Τζ 163]
Συζυγική εγκράτεια που θα πλήγωνε την αγάπη!
Ένα
ζεύγος ευσεβές και πολύ αγαπημένο και μονοιασμένο, που ήδη είχε έξι
παιδιά, μάλιστα σε μικρή χρονική απόσταση μεταξύ τους, η σύζυγος- μητέρα
πρότεινε στο σύζυγο να μείνουν στα έξι παιδιά ασκώντας εγκράτεια. «Μας
φθάνουν», είπε, «έξι παιδιά και στο εξής να ζούμε εγκρατευόμενοι». Ο
σύζυγος με ηρεμία και ψυχραιμία άκουσε τη σεμνή σύζυγό του, αλλ’
επιφυλάχθηκε να μη συμφωνήσει αμέσως. Πίστευε πως, για ένα τέτοιο θέμα,
σοβαρό και λεπτό, τον πρώτο λόγο είχε ο Πνευματικός τους, που ευτυχώς
ήταν ο Γέρων Πορφύριος. «Πριν από κάθε απόφαση για το θέμα αυτό», είπε ο
σύζυγος στη σύντροφό του, «θα πρέπει να συμβουλευθούμε το Γέροντα».
Επισκέφθηκαν λοιπόν το Γέροντα και το θέμα έθεσε πρώτη η σύζυγος λέγοντας επί λέξει:
- Όπως ξέρετε, Γέροντα, έχουμε έξι παιδιά και είπαμε να μείνουμε σ’ αυτά ασκώντας από εδώ και πέρα εγκράτεια.
Τότε ζήτησε το λόγο ο σύζυγος , που είναι και ευγενής και διακριτικός, για να εξηγήσει αρχικά μόνο τη λέξη «είπαμε».
- Με την ευλογία σας, Γέροντα, να κάμω μιαν εξήγηση.
Και στρεφόμενος στη σύζυγό του είπε:
- Με
συγχωρείς ,αλλά είπες «είπαμε», ενώ έπρεπε να ειπείς «είπα». Δική σου
γνώμη είναι, αφού εγώ δεν είπα ακόμη τη γνώμη μου και πρότεινα αυτή τη
συνάντηση και συζήτηση με το Γέροντα.
Ο Γέροντας μειδίασε και είπε στο πολύτεκνο και αγαπημένο ζεύγος:
- Το
πρόβλημα δεν είναι η εγκράτεια. Το πρόβλημα είναι ότι θα πληγώσετε την
αγάπη σας. Ο διάβολος θα ρίξει τόση γκρίνια μεταξύ σας, που για το
παραμικρό θα εκνευρίζεστε και θα μαλώνετε, πράγμα που θα επηρεάσει και
τα παιδιά σας. Γι’ αυτό καλό είναι να το σκεφθείτε περισσότερο το θέμα
αυτό και να προσευχηθείτε και θα σας δείξει ο Θεός το θέλημά Του. [
Περιοδ. Πολύτεκνη Οικογένεια, αρ. φ. 57 (1993), σ. 22]
-----------------------------------
Σημ.
Το παραπάνω κείμενο έχει δημοσιοποιηθεί με την άδεια των αδερφών του
Ιερού ησυχαστηρίου Μεταμόρφωσις του Σωτήρος στο Μήλεσι της Αττικής.
Η επιλογή των κειμένων, έγινε σε συνεργασία με τον κύριο Κωνσταντίνο Καρακόλη, ο οποίος και έχει την επιμέλεια του βιβλίου και τον οποίο ευχαριστούμε θερμά για το ενδιαφέρον του. |
|
Άλλο το κόμπλεξ, άλλο η ταπείνωση, άλλο η μελαγχολία
Μου
έλεγε ο Γέροντας μια μέρα: «Ο χριστιανός πρέπει να αποφεύγει την
αρρωστημένη θρησκευτικότητα: τόσο το αίσθημα ανωτερότητος για την αρετή
του, όσο και το αίσθημα κατωτερότητος για την αμαρτωλότητά του. Άλλο
πράγμα είναι το κόμπλεξ και άλλο η ταπείνωση ∙ άλλο η μελαγχολία και
άλλο η μετάνοια. Με επισκέφθηκε κάποτε ένας κοσμικός ψυχίατρος και μου
κατηγόρησε τον Χριστιανισμό, διότι, όπως είπε, δημιουργεί ενοχές και
μελαγχολία. Του απάντησα: Παραδέχομαι ,ότι μερικοί χριστιανοί ,από
σφάλματα δικά τους ή άλλων, παγιδεύονται στην αρρώστια των ενοχών, αλλά
κι εσύ πρέπει να παραδεχθείς, ότι οι κοσμικοί παγιδεύονται σε μια
χειρότερη αρρώστια, την υπερηφάνεια. Και οι μεν θρησκευτικές ενοχές
,κοντά στον Χριστό, φεύγουν με την μετάνοια και την εξομολόγηση, η
υπερηφάνεια όμως των κοσμικών, που ζουν μακριά από τον Χριστό, δεν
φεύγει.
Με
τις τοποθετήσεις αυτές του Γέροντα, ξεκαθάριζαν μέσα μου μερικές
απορίες που είχα, αναφορικά με ψυχολογικά προβλήματα της χριστιανικής
ζωής. Αντιλαμβανόμουν ,ότι ο Γέροντας ήθελε να αποφεύγουμε την
υπερηφάνεια, την μεταμφιεσμένη σε αυτοδικαίωση «χριστιανικού»
φαρισαϊσμού ή σε αυτοκαταδίκη «χριστιανικής» περιδεούς συνειδήσεως.
Έβλεπα, ότι η θρασύτητα των αισθανομένων ως «καθαρών» και η δειλία των
αισθανομένων ως «ενόχων» δε διαφέρουν ουσιαστικά, ότι είναι δύο όψεις
του αυτού νομίσματος ,της υπερηφάνειας. Διότι ο αληθινά πιστός
χριστιανός ελευθερώνεται από την ενοχή με την εξομολόγηση και την άφεση
και χαίρει στην ελευθερία αυτή που του χάρισε ο Χριστός ∙ γνωρίζοντας
δε ότι αυτό είναι δώρο Θεού ευγνωμονεί και δεν περιφρονεί. Είναι καθαρός
δια του αίματος του Χριστού και όχι από δικό του κατόρθωμα. Έτσι,
χαίρει και ευχαριστεί και δεν υπερηφανεύεται και επί πλέον βλέπει και
όλους τους άλλους δυνάμει καλούς δια του αίματος του Χριστού.
Ο
Γέροντας μας δείχνει το δρόμο, που παράκαμπτε το κακό ( αμαρτία ) και
το χειρότερο ( υπερηφάνεια αρετής ) και οδηγούσε στο καλύτερο, στην
ταπείνωση. Γι’ αυτό προσπαθούσε να προστατεύσει τη γνησιότητα της
ταπείνωσης από τους κινδύνους νόθευσής της. Μου έλεγε: «Να είμαστε
ταπεινοί, αλλά να μην ταπεινολογούμε. Η ταπεινολογία είναι παγίδα του
διαβόλου, που φέρνει την απελπισία και την αδράνεια, ενώ η αληθινή
ταπείνωση φέρνει την ελπίδα και την εργασία των εντολών του Χριστού».
Ο
Γέροντας ,με τη διδασκαλία του και περισσότερο με τα βιώματά του,
εποίμανε τα πρόβατά του και τα οδηγούσε σε λειμώνες αγάπης και
ταπείνωσης. Ζούσε ο ίδιος την ταπείνωση, πιστεύοντας ότι, εκείνος είναι
το τίποτε, γιατί ο Θεός είναι , όπως έλεγε, το παν, κι ότι, ό,τι εμείς
βλέπαμε πως είχε, δεν ήταν δικό του, αλλά δώρο του Θεού. [ Γ 305-7]
Τα φάρμακα , ο Χριστός, οι γιατροί
Τα
φάρμακα δεν τα απέρριπτε, αλλά και δεν απέδιδε σ’ αυτά απόλυτη αξία ως
προς τον θεραπευτικό τους ρόλο. Με ρώτησε μια μέρα: «Τι είναι φάρμακο;»
Του απάντησα: Χημικό παρασκεύασμα ,που το παίρνουμε, για να θεραπευθούμε
από τις αρρώστιες. Δεν ικανοποιήθηκε από την απάντησή μου και επανήλθε:
«Πες μου τι σημαίνει φάρμακο. Δεν σου λέει τίποτα η ίδια η λέξη;».
Βρέθηκα σε αμηχανία και σιωπούσα ,κοιτάζοντάς τον . Και ο Γέροντας
συνέχισε: «Φάρμακο ,μωρέ, σημαίνει φαρμάκι. Μη νομίζεις ότι τα φάρμακα
κάνουν μόνο καλό στον οργανισμό του ανθρώπου. Κάνουν και κακό. Γιατί
παίρνουμε τα φάρμακα; Επειδή αρρωσταίνουμε. Και γιατί αρρωσταίνουμε;
Επειδή στενοχωριόμαστε. Και γιατί στενοχωριόμαστε; Επειδή αμαρτάνουμε.
Αν όμως αφήσουμε τον Χριστό να κατοικήσει σ’ ολόκληρη την ψυχή μας, τότε
φεύγει η αμαρτία ,φεύγει η στενοχώρια, φεύγει η αρρώστια και πετάμε και
τα φάρμακα».
Η
ανάλυση αυτή του Γέροντα μου φάνηκε απολαυστική στην απλότητά της. Ο
Γέροντας, σαν πνευματικό γεωτρύπανο, προχωρούσε από την επιφάνεια στο
έσχατο βάθος, για την διαδοχική αιτιολόγηση σοβαροτάτων γεγονότων: της
λήψης φαρμάκων, της αρρώστιας, της στενοχώριας, της αμαρτίας, της
απουσίας του Χριστού από την ψυχή μας. Με την ανάλυση αυτή καταλάβαινα
καλύτερα και την διαπίστωση του Αποστόλου Παύλου, για όσους άφησαν τον
Χριστό να κατοικήσει σ’ ολόκληρη την ψυχή τους: «Εν παντί θλιβόμενοι,
αλλ’ ου στενοχωρούμενοι».
Σε
μια άλλη συνάντησή μας, μου είπε: «Όταν αρρωσταίνουμε , για να μην
κάνουμε λάθη, πρέπει ακολουθούμε και τις οδηγίες της ιατρικής και της
λογικής. Πάνω απ’ όλα όμως ν’ ακολουθούμε το θέλημα του Θεού και να
έχουμε εμπιστοσύνη στην αγάπη Του». Ο Γέροντας ήξερε πάντα να
εναρμονίζει και να εξισορροπεί τον υψηλό πνευματικό προορισμό του
ανθρώπου με τις υλικές ανάγκες του. [ Γ 182π.]
Η ασθένεια γίνεται πραγματική ευεργεσία
Ο
Γέροντας Πορφύριος θεωρούσε τις ασθένειες πολύ μεγάλη ευλογία του Θεού.
Όλοι γνωρίζουμε ότι ήταν μία ασθενική φύση. Ο Θεός επέτρεψε, ώστε ο
μακαριστός Γέροντας να δοκιμαστεί από πολλές ασθένειες. Υπεράνω όλων
υπέφερε από φοβερούς πονοκεφάλους, που δημιουργούσαν αφόρητη κατάσταση
με λιποθυμικά συμπτώματα, ώστε να μην μπορεί να συνεχίσει την
επικοινωνία του με τους ανθρώπους. Πολλές φορές όμως εξακολουθούσε με τη
Χάρη του Θεού να καθοδηγεί σε επείγουσες περιπτώσεις, παραμερίζοντας
με αυτό τον τρόπο τον εαυτό του και ενδιαφερόμενος για την προκοπή και
τη σωτηρία των άλλων. Ο Γέροντας Πορφύριος έβλεπε μέσα από τον πόνο και
τις ασθένειες την παρουσία του Θεού στον άνθρωπο. Όταν οι άνθρωπος
υποφέρει ,αισθάνεται έντονα την αδυναμία του. Δεν μπορεί να στηριχθεί
στον εαυτό του, γιατί βλέπει πως οι δυνάμεις του καταρρέουν. Θέλει όμως
και να ξεπεράσει αυτές τις δυσκολίες. Γι’ αυτό και εμπιστεύεται στην
αγάπη και τη φιλανθρωπία του Θεού. Η δια της αδιαλείπτου προσευχής
επικοινωνία με το Θεό και η ανάθεση της ζωής του ανθρώπου στην πρόνοια
του Θεού διοχετεύουν στην ύπαρξή του την πραγματική δύναμη, που
εκπηγάζει από το Θεό και οδηγεί στη σωτηρία. Δηλ. στην μετά του Θεού
ένωση και στη μετοχή στη ζωή της Τριαδικής Αγίας Θεότητος.
Όταν
ρωτούσαμε το Γέροντα για την υγεία του, μας έλεγε μερικά πράγματα.
Έβρισκε την ευκαιρία μέσα από την προσωπική δοκιμασία του να μας
προσφέρει τη μεγάλη αλήθεια: «Ο θεός μας υπεραγαπά και θέλει να γίνουμε
δικοί Του μέχρι πλήρους παραδόσεώς σ’ Αυτόν του εαυτού μας». «Πάσαν την
ζωήν ημών Χριστώ τω Θεώ παραθώμεθα». Αυτό γίνεται πιο εύκολα ,όταν η
αρρώστια δε μας αφήνει να εμπιστευόμαστε στις δικές μας δυνάμεις. Και
τότε η ασθένεια γίνεται πραγματική ευεργεσία. Γι’ αυτό και έλεγε ο
Γέροντας: «Να μην παρακαλάτε το Θεό να σας κάνει καλά. Εκείνος ξέρει τι
είναι το καλό σας. Και θα ενεργήσει με την άπειρη αγάπη Του, που έχει
για τον άνθρωπο». [ Ι 244]
Χρειάζονται «λίγα» λόγια και πολλή προσευχή
Στους
γονείς ενός νέου, που έκανε απόπειρα αυτοκτονίας, για αγνώστους σ’
αυτούς λόγους, ο Γέροντας είπε, όταν τον επισκέφθηκαν αναστατωμένοι: «Το
παιδί σας είναι ευαίσθητο ∙ από μικρό έλιωνε από τη ζήλια κι άρχισε
σιγά σιγά να αποξενώνεται από σας. Έφθασε μέχρι την απόπειρα αυτοκτονίας
μετά από ερωτική απογοήτευση. Θέλει προσοχή ∙ ίσως του ξαναέρθει η
στενοχώρια. Για να θεραπευθεί το παιδί από το τραύμα του, χρειάζονται
λίγα λόγια και πολλή προσευχή. Όχι συμβουλές, κατακρίσεις και τέτοια.
Λίγα προσεγμένα λόγια, που να του τονώσουν την ελπίδα κι αμέσως μετά
προσευχή. Πολιορκήστε τον με τις προσευχές σας». Τα γεγονότα δικαίωσαν
τα λόγια του Γέροντα.
[ Γ 299-300]
Να διαβάζεις Καινή Διαθήκη και βίους Αγίων
- Αλήθεια, τι βιβλία διαβάζεις;
- Δεν έχω καμία ιδιαίτερη προτίμηση. Τα διαβάζω όλα.
- Βίους Αγίων διαβάζεις;
- Έχω διαβάσει πάρα πολλούς. Και μου αρέσουν πολύ!
- Να
διαβάζεις όλους τους βίους των Αγίων. Εγώ τους έχω διαβάσει όλους και
πολλούς τους έχω διαβάσει δύο και τρεις φορές. Και σαν μου τύχει κανείς,
ευχαρίστως τους ξαναδιαβάζω. Από μικρό παιδί διάβαζα τους βίους των
Αγίων και με βοήθησαν πάρα πολύ να γνωρίσω το Θεό και να έλθω πιο κοντά
Του. Το ίδιο να κάνεις κι εσύ. Θα έχεις μεγάλο ψυχικό όφελος, γιατί
σιγά- σιγά θα αρχίσεις να τους μιμείσαι. Το ίδιο να λες να κάνουν και οι
άλλοι.
- Την Καινή Διαθήκη τη διαβάζεις;
- Την Καινή Διαθήκη δεν την έχω απλώς διαβάσει , αλλά την έχω μελετήσει και μάλιστα με πολλή προσοχή! Και συνεχώς κάνω επανάληψη.
- Σωστά
πράττεις! Να τη διαβάζεις πολύ. Είναι πηγή ανεξάντλητη! Και όσο τη
διαβάζεις ,τόσο περισσότερο υπεισέρχεσαι στη σοφία του Θεού! Να
προσπαθείς κάθε βράδυ να διαβάζεις έστω μία σελίδα.
- Το ίδιο μου έχει υποδείξει να κάνω και ο πατήρ τάδε.
- Σε καθοδήγησε ορθά. Τις πράξεις των Αποστόλων τις διαβάζεις;
- Τις διαβάζω και μου αρέσουν πολύ. Εκεί που δεν τα πάω καθόλου καλά, είναι η Αποκάλυψη του Ιωάννου.
- Γιατί; Η Αποκάλυψις είναι όλο σοφία! Είναι το παν.
- Γιατί, όλο για «σφραγίδες» και «σαλπίσματα» ομιλεί και εγώ δεν τα πολυκαταλαβαίνω! Είναι πολύ δυσνόητα!
- Άμα
τη διαβάσεις πολλές φορές και με πίστη στο Θεό, θα δεις πως η Θεία Χάρη
θα σου τα φανερώνει όλα και θα σου φανούν, μετά, όλα πολύ εύκολα! Θα το
διαπιστώσεις και μόνος σου πολύ γρήγορα. Η σοφία του Θεού δεν έρχεται
μόνη της. Πρέπει εμείς να τη ζητήσουμε.
Διάβαζε λοιπόν. Διάβαζε όσο μπορείς την Αγία Γραφή και τους βίους των Αγίων. Αυτό σου συνιστώ. [Κ 180π.]
Ο σατανάς θέλει φασαρία μέσα στο σπίτι
- Για τις σχέσεις του ανδρογύνου ;Πώς να συμπεριφέρεσαι; Τι σου έλεγε;
- Μου
έλεγε πολλά . Έλεγε, δηλαδή, ότι πρέπει να συνεννοούμαστε ,να
προσευχόμαστε μαζί. Αυτό μου τόνισε πολλές φορές. Η προσευχή πρέπει να
είναι κοινή. Όταν τα παιδιά μου ήταν φοιτητές, του έλεγα ότι προσεύχομαι
για να περάσουν τις εξετάσεις. Μάλιστα, μια φορά, ο γιός μου, αν και
ήταν καλός φοιτητής, σε κάποιες εξετάσεις δυσκολευόταν ∙ τότε μου είπε ο
Γέροντας: «δε θα περάσει τις εξετάσεις». Πράγματι δεν τις πέρασε.
Και
όταν ξαναπήγα, μου είπε: «Δε θα περάσει γιατί του φωνάζεις και να, ο
σατανάς θέλει να κάνει φασαρία μέσα στο σπίτι και είσαι συ το όργανό
του. Να μη μιλάς».
«Να
σου πω και κάτι άλλο» μου ‘λεγε. «Όταν γίνεται η προσευχή από κοινού,
τότε να δεις πως γίνεται το θαύμα». Και του λέω: «Μα να πω στον άντρα
μου, έλα να γονατίσουμε να κάνουμε προσευχή να περάσουν τα προβλήματα;».
– «Σου είπα εγώ έτσι; Εγώ σου είπα να κάνετε προσευχή. Απ’ εκεί και
πέρα βρέστε τα μόνοι σας».
- Το να μη φωνάζετε στα παιδιά σας το τοποθετούσε ειδικά στην περίοδο των εξετάσεων;
- Πάντα. Και για τη νηστεία και για την προσευχή και για έξω που βγαίνανε.
- Καμιά παρατήρηση.
- Όχι, όχι.
- Πες μου, κυρία Ξένια, για το θέμα του σατανά, που σας είπε ότι γίνεστε όργανό του κάποτε. Τον ερώτησες τίποτε;
- Έλεγε
ότι ο σατανάς δεν μπορεί να βλέπει τις οικογένειες να ‘ναι γαλήνιες και
να περνούν καλά και σε συνεννόηση μεταξύ τους. Βρίσκει έναν απ’ όλους,
έναν που να μπορεί να τον παρασύρει.
- Έναν ευάλωτο, ας πούμε.
- Ναι.
Και σ’ αυτή την περίπτωση «εσύ είσαι», μου είπε. Και για το παιδί του
έλεγα: «Αφού τον βλέπω ότι τα παρατάει και φεύγει». Μου απάντησε: «Είδες
τι κάνει ο σατανάς; βάζει εσένα να κάνεις καβγά και να ευχαριστηθεί
αυτός».
Ύστερα,
όταν επρόκειτο να τελειώσει ο γιός μου τις σπουδές του και να πάρει το
πτυχίο του, μου είπε: «Τώρα θα περάσει, τώρα θα περάσει ∙ είδες τώρα που
δεν μιλάς; Τώρα θα περάσει». [Γερ. 99π]
Πρώτη φορά είδαμε παπά και να μη μας μιλήσει για το Θεό!
Κι
έλεγαν οι άνθρωποι, ειδικά οι νέοι: «Πρώτη φορά είδαμε παπά και να μη
μας μιλήσει καθόλου για το Θεό». Όταν κάποια νέα του το είπε με αφέλεια,
εκείνος της απάντησε ως εξής: «Σε παρακαλώ, Γεωργία παιδί μου, μη με
παρεξηγείς, που δεν σου μίλησα για τον Χριστό. Εγώ δεν το έκανα αυτό από
ασέβεια αλλά από ευσέβεια∙ γιατί εγώ δεν μιλώ σε κανένα θρησκευτικά, αν
δεν μου το ζητήσει». Κατά συνέπεια η νέα ζητεί να ακούσει, κι αφού το
ήθελε μόνη της, δείχνει κι όλο το ενδιαφέρον. Κι ο Γέροντας έβαζε στους
αρχάριους αυτούς ένα πολύ ελαφρό πνευματικό πρόγραμμα, που σίγουρα θα το
εκτελούσαν μετά χαράς. [ Πορ. 41]
Αυτή η κοπέλα με το «σούπερ μίνι» έχει υπέροχη ψυχή
Προ
ετών, όταν ο Γέροντας υπηρετούσε ακόμη στην Πολυκλινική Αθηνών, μια
μέρα, καθώς περπατούσε στην περιοχή της Ομόνοιας μαζί με δύο δικές του
κοπέλες, πνευματικά του παιδιά, είδε από απέναντι να έρχεται μια νεαρή
με προκλητική εμφάνιση. Φορούσε το γνωστό «σούπερ μίνι», που ήταν η μόδα
της εποχής εκείνης. Μόλις την αντίκρισαν , λέει ο Γέροντας:
- «Τι λέτε; Τι σκέπτεσθε; Την κατακρίνετε αυτή την κοπέλα;»
- «Όχι, Γέροντα», απάντησαν αυτές, γνωρίζοντας τις θέσεις του.
- «Καλά
κάνετε και δεν την κατακρίνετε», είπε ο Γέροντας. «Να μην κρίνετε τους
ανθρώπους από την εξωτερική εμφάνιση. Αυτή η κοπέλα που βλέπετε έχει
θαυμάσια ψυχή! Έχει δυναμισμό ψυχής. Αυτό που κάνει τώρα, δηλαδή που
προκαλεί, οφείλεται στη δύναμη της ψυχής της. Φαντασθείτε τι θα γίνει αν
αυτή η κοπέλα γνωρίσει το Χριστό, εάν μάθει όσα εσείς ξέρετε. Τότε
ασφαλώς θα φθάσει πολύ ψηλά!»
Αυτός
ήταν ο τρόπος της συμβουλευτικής και της παιδαγωγικής του πατρός
Πορφυρίου. Καθοδηγούσε τους αδελφούς βιωματικά και εποπτικά. [ Κρ 133]
Όχι ράθυμοι και ερασιτέχνες χριστιανοί
Ο
Γέροντας μου μιλούσε, όχι για κάποια αποσπασματική καλή μας προσπάθεια,
αλλά για ένα αποφασιστικό, οριστικό πέρασμα από την παλιά ζωή της
αμαρτίας στην καινούρια ζωή της αγιότητας, κατά την οποία εμείς ζούμε εν
Χριστώ και ο Χριστός εν ημίν και γι’ αυτό το πέρασμα χρειαζόταν να
δώσουμε όλες μας τις δυνάμεις. Μια φορά, με ρώτησε: «Δε μου λες, για να
σπουδάσει κανείς δικηγόρος ,πόσα χρόνια χρειάζονται;» Του απάντησα. Με
ξαναρώτησε: «Για να γίνει κανείς μηχανικός, χημικός, γιατρός, πόσα
χρόνια χρειάζονται;» Του απάντησα αναλόγως, απορώντας για τη φύση των
ερωτήσεών του. Κι ο Γέροντας κατέληξε: «Εμείς, για να σπουδάσουμε, για
να μάθουμε το θέλημα του Θεού και να το εφαρμόσουμε;» Κατάλαβα τι
εννοούσε και ντράπηκα να του απαντήσω. Τι να του πω; Ότι οι πιο πολλοί
από μας τους πιστούς είμαστε ράθυμοι, χλιαροί, «ερασιτέχνες χριστιανοί»;
Το ήξερε. Και μου το είπε: «Δε γίνεται κανείς χριστιανός με την
τεμπελιά∙ χρειάζεται δουλειά, πολλή δουλειά». Ο ίδιος ήταν υπόδειγμα,
χωρίς να αυτοπροβάλλεται. Είχε αφιερώσει με ζήλο, όλα τα χρόνια της
μακράς ζωής του, στο να σπουδάζει και να ζει το Χριστό. Ήταν εργατικός,
σωματικά και πνευματικά, και ήθελε να μεταδώσει την φιλεργία και στους
άλλους. Πίστευε ότι η αργία οδηγεί στην ακηδία κι αυτή σε πολλές
αρρώστιες, ψυχικές και σωματικές. Συνιστούσε την εργασιοθεραπεία.
Ιδιαίτερα σ’ όσους είχαν αποδιοργανωθεί και απελπισθεί. Για το Γέροντα,
ποτέ δεν ήταν αργά για ένα νέο ξεκίνημα. Θεωρούσε μάλιστα τη διάψευση
των κοσμικών ελπίδων και τη συντριβή του εγωισμού σαν την καλύτερη
προϋπόθεση γι’ αυτό το ξεκίνημα. [ Γ 399π.]
------------------
Σημ.
Το παραπάνω κείμενο έχει δημοσιοποιηθεί με την άδεια των αδερφών του
Ιερού ησυχαστηρίου Μεταμόρφωσις του Σωτήρος στο Μήλεσι της Αττικής.
Η επιλογή των κειμένων, έγινε σε συνεργασία με τον κύριο Κωνσταντίνο Καρακόλη, ο οποίος και έχει την επιμέλεια του βιβλίου και τον οποίο ευχαριστούμε θερμά για το ενδιαφέρον του. |
